بازتاب اخلاق و انسان دوستی در شعر فارسی

شعر فارسی، به مثابه آینه ای تمام نما از فرهنگ، اندیشه و جهان بینی ایرانی-اسلامی، همواره بستری غنی برای ترویج فضایل اخلاقی و مفاهیم بنیادین انسان دوستی بوده است. این مقاله با رویکردی تحلیلی-توصیفی، سیر تکاملی بازتاب این دو مفهوم کلیدی را در منظومه ادبیات فارسی، از شاهنامه فردوسی تا شعر معاصر، مورد بررسی قرار می دهد. اخلاق در شعر فارسی، نه صرفا مجموعه ای از باید و نبایدها، بلکه بنیانی برای ساختار اجتماعی و فردی تلقی شده است که ریشه در حکمت باستان و آموزه های دینی دارد. انسان دوستی (نوع دوستی، شفقت، و عدالت) نیز به عنوان والاترین جلوه اخلاق، محور اصلی اشعار تعلیمی سعدی، عرفانی مولوی و حافظ، و حتی شعر اجتماعی دوره مشروطه و دوران معاصر بوده است. این پژوهش با تفکیک مسیرهای ظهور اخلاق (حماسی، تعلیمی، عرفانی و غنایی)، نشان می دهد که شعر فارسی به طور مداوم نقش سازنده خود را در تربیت اخلاقی جامعه و تاکید بر کرامت والای انسانی ایفا نموده است.

کلیدواژه ها:

اخلاق ، انسان دوستی ، شعر فارسی ، حکمت عملی ، سعدی ، مولوی ، فردوسی ، ادبیات تعلیمی