مسائل زنان در قرآن کریم از منظر تفسیر شیعه و سنی: مطالعه تحلیلی تطبیقی بر دو تفسیر المیزان و القرطبی

مسئله جایگاه زن در قرآن و نحوه فهم تفسیری آیات مرتبط با او، همواره یکی از موضوعات محوری و بحث برانگیز در مطالعات اسلامی بوده است. قرآن کریم، زن را موجودی با کرامت ذاتی و نقش اجتماعی مستقل معرفی می کند، اما برداشت مفسران در دوره های مختلف، تحت تاثیر پیش فرض های فقهی، فرهنگی و اجتماعی، متفاوت بوده است. این پژوهش با روش تحلیل تطبیقی، دیدگاه علامه طباطبایی در المیزان و قرطبی در الجامع لاحکام القرآن را در محورهای خلقت زن، قوامیت، ارث و شهادت، تعدد زوجات، حجاب و شخصیت های زن در قرآن بررسی و تحلیل می کند. یافته ها نشان می دهد که تفاوت های اساسی در روش شناسی تفسیری و زمینه های اجتماعی دو مفسر، سبب شکل گیری برداشت های متفاوت از یک متن واحد شده است. المیزان نگاهی عقلانی، وجودی–اجتماعی و کرامت محور به زن دارد، در حالی که قرطبی رویکردی فقهی–سنت گرایانه و مبتنی بر عرف و پیش فرض های تاریخی ارائه می دهد. نتیجه پژوهش آن است که بسیاری از محدودیت ها و برداشت های سنتی درباره زن، ناشی از فقه و فرهنگ زمانه است، و بازخوانی تطبیقی این دو تفسیر، امکان فهم دقیق تر و عدالت محورانه تری از جایگاه زن در اسلام را فراهم می کند.

کلیدواژه ها:

: زن ، قوامیت ، ارث و شهادت ، تعدد زوجات ، حجاب ، حقوق زنان.