مسئولیت اجتماعی معلمان و نقش آن در تحقق اهداف توسعه پایدار آموزشی

در مسیر پیچیده و چندبعدی تحقق توسعه پایدار آموزشی که هدف آن فراهم آوردن آموزش باکیفیت، عادلانه و فراگیر برای همه و ترویج فرصت های یادگیری مادام العمر است، تمرکز صرف بر شاخص های کمی و زیرساخت های فیزیکی کافی نیست. قلب این تحول در گرو نگرش، رفتار و تعهد عوامل انسانی به ویژه معلمان است. در این میان، مسئولیت اجتماعی معلمان به عنوان بعدی حیاتی و گسترش یافته از نقش حرفه ای آنان، جایگاهی محوری می یابد. این مفهوم فراتر از چهارچوب کلاس درس و وظایف رسمی آموزشی قرار گرفته و دربرگیرنده آگاهی و تعهد معلم نسبت به تاثیرات گسترده اقداماتش بر جامعه، محیط زیست و نسل های آینده است. یک معلم با مسئولیت اجتماعی افزوده، خود را نه تنها آموزش دهنده بلکه عضوی از یک پیکره بزرگتر اجتماعی می داند که موظف است شهروندانی آگاه، منتقد، مسئول و فعال برای ساختن جامعه ای عادلانه تر و پایدار تربیت کند. اهمیت پرداختن به این موضوع از ضرورت پل زدن بین کارکردهای سنتی مدرسه و الزامات فوری جهان معاصر مانند مقابله با نابرابری، حفاظت از محیط زیست و ترویج صلح و مدارا نشات می گیرد. نظام آموزشی ای که به مسئولیت اجتماعی معلمان توجه نکند، در عمل قادر به تربیت نیروی انسانی لازم برای پاسخگویی به این چالش های جهانی نخواهد بود. بیان مساله این پژوهش معطوف به تبیین نقش مستقیم و غیرمستقیم این مسئولیت اجتماعی در تحقق عینی اهداف توسعه پایدار آموزشی است. این نقش می تواند در سطوح مختلفی نمایان شود؛ از جمله در گزینش و تدوین محتوای آموزشی که مسائل اجتماعی و محیط زیستی را بازتاب می دهد، در به کارگیری روش های تدریس مشارکتی و دموکراتیک که مهارت های گفت وگو، حل تعارض و کار گروهی را تقویت می کند، در الگوسازی رفتارهای مسئولانه و اخلاقی در محیط مدرسه و جامعه، و در نهایت، در ایفای نقش معلم به عنوان یک کنشگر اجتماعی که مدرسه را به محله و مسائل واقعی زندگی پیوند می زند. چنین معلمی، دانش آموزان را تشویق می کند تا مشکلات جامعه خود را شناسایی کنند و برای یافتن راه حل های خلاقانه اقدام نمایند. بنابراین، بررسی ابعاد این مسئولیت، شناسایی موانع بروز آن در سیستم های آموزشی کنونی و ارائه راهکارهایی برای پرورش و حمایت از معلمان دارای حس قوی مسئولیت اجتماعی، گامی اساسی در جهت عملیاتی کردن آرمان های توسعه پایدار و تضمین تاثیر ماندگار آموزش بر ساخت آینده ای بهتر است.

کلیدواژه ها:

مسئولیت اجتماعی معلمان ، توسعه پایدار ، تربیت شهروندی ، عدالت آموزشی ، کنشگری اجتماعی