مرجعیت شناختی معلم در کلاس های مبتنی بر هوش مصنوعی

گسترش سریع هوش مصنوعی مولد در محیط های آموزشی، پرسش های بنیادینی درباره جایگاه و مرجعیت شناختی معلم پدید آورده است. این پژوهش با هدف تبیین چگونگی بازتعریف مرجعیت شناختی معلم در کلاس های مبتنی بر هوش مصنوعی انجام شد و کوشید نشان دهد که در این بستر نوظهور، مرجعیت معلم چگونه حفظ، تضعیف یا بازساخته می شود. پژوهش حاضر با رویکرد کیفی-توصیفی و با استفاده از مشاهده کلاسی، مصاحبه های نیمه ساختاریافته با معلمان، و تحلیل اسناد و مصنوعات آموزشی اجرا شد. داده ها بدون اتکا به کدگذاری نظام مند، به صورت توصیفی–تفسیری و روایی تحلیل شدند تا الگوهای کنشی و موقعیت های واقعی یاددهی–یادگیری بازنمایی گردد. یافته ها نشان داد که مرجعیت شناختی معلم در کلاس های مبتنی بر هوش مصنوعی از «مرجع انتقال محتوا» به «مرجع داوری و اعتبارسنجی دانسته ها» جابه جا می شود. در شرایطی که معلم قواعد روشن برای استفاده از ابزارهای هوشمند، ارجاع به منابع و توضیح مسیر استدلال وضع می کند، خروجی های هوش مصنوعی به جای پاسخ نهایی، به مواد خام تفکر و گفت وگوی آموزشی تبدیل می شوند. همچنین طراحی تکالیف تحلیلی، مبتنی بر تجربه و فرایندمحور، نقش تعیین کننده ای در بازتولید مرجعیت شناختی معلم دارد و امکان برون سپاری کامل یادگیری به ابزار را کاهش می دهد. نتایج همچنین بر نقش اخلاقی–تربیتی معلم در آموزش احتیاط معرفتی، مقابله با ساده باوری و مدیریت سوگیری ها و خطاهای ابزارهای هوشمند تاکید می کند. پژوهش نشان می دهد که مرجعیت شناختی معلم در عصر هوش مصنوعی نه تضعیف می شود و نه به طور خودکار حفظ می گردد، بلکه به سطح سواد هوش مصنوعی، توان داوری معرفتی و راهبری اخلاقی معلم وابسته است. این یافته ها بر ضرورت بازنگری در برنامه های تربیت معلم و سیاست های آموزشی با تمرکز بر شایستگی های شناختی–اخلاقی در آموزش هوشمند دلالت دارد.

کلیدواژه ها:

مرجعیت شناختی معلم ، هوش مصنوعی در آموزش ، کلاس های هوشمند ، داوری معرفتی ، سواد هوش مصنوعی ، یادگیری انتقادی