تحلیل نقش رهبری آموزشی معلمان در نهادینه سازی فرهنگ توسعه پایدار

در منظومه پیچیده دستیابی به اهداف توسعه پایدار، نظام های آموزشی نقشی محوری و پیش برنده ایفا می کنند، نقشی که فراتر از انتقال دانش و در برگیرنده نهادینه سازی ارزش ها، نگرش ها و رفتارهای سازگار با پایداری در نسل آینده است. تحقق این رسالت خطیر، تنها از طریق برنامه ریزی درسی متحول شده ممکن نیست و مستلزم تحولی عمیق در فرهنگ حاکم بر محیط های یادگیری است. در این میان، معلمان، فراتر از نقش سنتی خود به عنوان تسهیل گران یادگیری، به عنوان رهبران آموزشی موثر در کلاس درس و مدرسه ظاهر می شوند. رهبری آموزشی معلمان به ظرفیت آنان برای تاثیرگذاری بر همکاران، مشارکت در تصمیم گیری های آموزشی و ابتکار عمل برای بهبود مستمر فرآیندهای یاددهی و یادگیری اشاره دارد. این سطح از رهبری، عامل کلیدی برای نهادینه سازی فرهنگ توسعه پایدار محسوب می شود، فرهنگی که در آن عدالت، مسئولیت پذیری محیط زیستی، تفکر سیستمی و مشارکت جمعی به هنجارهای پذیرفته شده و جاری در تمام سطوح مدرسه تبدیل می گردند. این تحلیل در پی آن است که نشان دهد معلمان در مقام رهبران آموزشی چگونه می توانند با اقداماتی مانند طراحی و اجرای پروژه های میان رشته ای مبتنی بر مسائل واقعی پایداری، ایجاد شبکه های یادگیری حرفه ای حول محور این مفاهیم، الگوسازی رفتارهای پایدار در تعاملات روزمره و ترغیب گفت وگوی انتقادی درباره مسائل اجتماعی و محیط زیستی، ارزش های پایداری را از حاشیه به متن زندگی مدرسه بیاورند. این معلمان رهبر با تاثیرگذاری بر همتایان خود، تسهیل تبادل تجربیات موفق و مشارکت در ایجاد سیاست ها و آیین نامه های مدرسه، می توانند یک حرکت جمعی و سازمان یافته را برای جاسازی اصول پایداری در تمام جنبه های کار مدرسه رقم بزنند. چنین فرهنگی، که توسط خود معلمان و از درون کلاس ها و گروه های همکاران رشد می کند، پایدارتر و نافذتر از فرهنگی است که صرفا از طریق دستورالعمل های اداری ابلاغ می شود. بنابراین، بررسی ابعاد این نقش رهبری و شناسایی موانع و عوامل تسهیل کننده آن، نه تنها به غنای نظریه های رهبری در آموزش کمک می کند، بلکه راهکارهای عملی برای توانمندسازی همه معلمان به عنوان کنشگران تغییر در مسیر تحقق آرمان های توسعه پایدار ارائه می نماید.

کلیدواژه ها:

رهبری آموزشی معلمان ، فرهنگ توسعه پایدار ، نهادینه سازی ، کنشگری جمعی ، تحول مدرسه