راهبردهای ارزشیابی کیفی-توصیفی همسو با ساحت های شش گانه تربیت و نقش آن در بازخورد موثر به معلم و دانش آموز

ارزشیابی به عنوان یکی از ارکان اساسی نظام های آموزشی، نقش تعیین کننده ای در جهت دهی به فرایند یاددهی–یادگیری و تحقق اهداف تربیتی ایفا می کند. در سال های اخیر، با تاکید اسناد بالادستی نظام آموزش وپرورش جمهوری اسلامی ایران، به ویژه سند تحول بنیادین، رویکرد تربیت تمام ساحتی و توجه به ساحت های شش گانه تربیت به عنوان هدف غایی تعلیم وتربیت مطرح شده است. تحقق این هدف، مستلزم بازنگری در شیوه های ارزشیابی و عبور از الگوهای سنتی نمره محور است؛ الگوهایی که عمدتا بر سنجش حافظه و نتایج کمی تاکید دارند و از توجه به ابعاد عمیق تر یادگیری و رشد تربیتی دانش آموزان بازمی مانند. در این میان، ارزشیابی کیفی–توصیفی به عنوان رویکردی نوین، ظرفیت بالایی برای همسویی با اهداف تربیتی و ساحت های شش گانه دارد. این نوع ارزشیابی با تمرکز بر فرایند یادگیری، مشاهده مستمر، ثبت شواهد عملکردی و ارائه بازخوردهای توصیفی، امکان بررسی رشد دانش آموز را در ابعاد علمی، اخلاقی، اجتماعی، عاطفی و شخصیتی فراهم می سازد. پژوهش حاضر با هدف تبیین راهبردهای ارزشیابی کیفی–توصیفی همسو با ساحت های شش گانه تربیت و بررسی نقش آن در ارائه بازخورد موثر به معلم و دانش آموز انجام شده است. روش پژوهش، از نوع توصیفی–تحلیلی و مبتنی بر مطالعه اسنادی و تحلیل مبانی نظری، پژوهش های پیشین و اسناد رسمی آموزشی است. در این پژوهش، ضمن بررسی مفهوم و فلسفه ارزشیابی کیفی–توصیفی، جایگاه بازخورد آموزشی، نقش معلم و دانش آموز، ابزارها و روش های متناسب با هر یک از ساحت های تربیت مورد تحلیل قرار گرفته است. نتایج نشان می دهد که ارزشیابی کیفی–توصیفی، در صورت طراحی آگاهانه و اجرای صحیح، می تواند به ابزاری موثر برای تحقق تربیت تمام ساحتی تبدیل شود و با ارائه بازخوردهای هدفمند، به بهبود عملکرد آموزشی معلمان و ارتقای یادگیری معنادار دانش آموزان کمک کند. همچنین یافته ها حاکی از آن است که بازخورد توصیفی، به عنوان هسته مرکزی ارزشیابی کیفی–توصیفی، نقش مهمی در افزایش انگیزه، خودتنظیمی یادگیری و مشارکت فعال دانش آموزان ایفا می کند. در نهایت، پژوهش حاضر بر ضرورت توانمندسازی معلمان، اصلاح نگرش نمره محور و فراهم سازی بسترهای اجرایی مناسب برای استقرار اثربخش ارزشیابی کیفی–توصیفی در راستای اهداف سند تحول بنیادین تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

ارزشیابی کیفی–توصیفی ، ساحت های شش گانه تربیت ، بازخورد آموزشی ، تربیت تمام ساحتی ، سند تحول بنیادین