تاثیر کیفیت ارتباط معلم-دانش آموز بر پیشگیری از پدیده ی ترک تحصیل

ترک تحصیل به عنوان یکی از چالش های عمده ی نظام های آموزشی در سراسر جهان، نه تنها یک شکست فردی، بلکه یک مسئله ی اجتماعی با پیامدهای اقتصادی، فرهنگی و روانشناختی گسترده محسوب می شود. عوامل موثر بر این پدیده چندبعدی هستند و از شرایط خانوادگی و اقتصادی گرفته تا عوامل درون مدرسه ای را در بر می گیرند. در میان عوامل درون مدرسه ای، کیفیت تعامل و رابطه ی معلم با دانش آموز، نقشی محوری و حیاتی ایفا می کند. یک رابطه ی مثبت، حمایتگر و مبتنی بر اعتماد می تواند به دانش آموز احساس تعلق، ارزشمندی و انگیزه ببخشد و در مقابل، رابطه ای سرد، نامهربان یا بی تفاوت می تواند مدرسه را به محیطی بیگانه و طردکننده تبدیل کند. اهمیت بررسی این تاثیر از آنجا ناشی می شود که معلمان به عنوان نزدیک ترین و موثرترین عامل انسانی در محیط آموزشی، در خط مقدم شناسایی نشانه های خطر و مداخله به موقع قرار دارند. آنان می توانند با ایجاد ارتباط موثر، نه تنها نقش یک مربی، بلکه نقش یک حامی و مرشد را برای دانش آموزان در معرض خطر ایفا کنند. مساله اصلی اما، وجود موانعی است که از شکل گیری این ارتباط کیفی جلوگیری می کند؛ از جمله تراکم بالای کلاس های درس، فشارهای اداری و درسی بر معلمان، عدم آموزش مهارت های ارتباطی و روانشناختی به معلمان، و در برخی موارد، نگرش های منفی نسبت به دانش آموزان کم انگیزه یا دچار مشکل. این مقاله در پی بررسی سازوکارهایی است که از طریق آن ها، یک رابطه ی معلم-دانش آموز قوی و مثبت می تواند مانند یک عامل محافظتی قدرتمند عمل کرده، با افزایش تاب آوری تحصیلی، تقویت خودپنداره و ایجاد حس هدفمندی، به پیشگیری از تصمیم به ترک تحصیل کمک کند.

کلیدواژه ها:

تعامل معلم و دانش آموز ، ترک تحصیل ، پیشگیری ، رابطه ی حمایتگر ، تاب آوری تحصیلی