بررسی رابطه بین خودکنترلی و عملکرد تحصیلی در دانش آموزان

خودکنترلی به عنوان یکی از سازه های کلیدی در روان شناسی شخصیت و تربیتی، نقشی انکارناپذیر در شکل دهی به رفتارهای هدفمند و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. این سازه که ریشه در مفاهیم نظریه های شناختی و اجتماعی دارد، به توانایی فرد در تنظیم هیجانات، افکار و رفتارها در راستای دستیابی به اهداف بلندمدت اشاره دارد. در بستر آموزشی، خودکنترلی به دانش آموزان کمک می کند تا در برابر وسوسه های لحظه ای مقاومت کرده و تمرکز خود را بر روی تکالیف درسی حفظ نمایند. پژوهش های نظری نشان می دهند که وجود مکانیزم های خودنظم دهی، پیش بینی کننده قوی برای موفقیت در فعالیت های پیچیده ذهنی است. رابطه میان خودکنترلی و عملکرد تحصیلی از جنبه های گوناگونی قابل بررسی است که از آن جمله می توان به مدیریت زمان، پایداری در تلاش و مهارت های حل مسئله اشاره کرد. دانش آموزانی که از سطح بالایی از خودکنترلی برخوردارند، معمولا استراتژی های یادگیری موثرتری را به کار می گیرند و در مواجهه با شکست های تحصیلی، واکنشی سازنده تر از خود نشان می دهند. این قابلیت به آن ها اجازه می دهد تا حواس پرتی های محیطی و درونی را به حداقل رسانده و منابع شناختی خود را صرف پردازش عمیق مطالب درسی نمایند. بنابراین، خودکنترلی نه تنها یک ویژگی شخصیتی، بلکه یک مهارت یادگیری قابل آموزش است که بر کیفیت عملکرد تحصیلی تاثیر مستقیم می گذارد. در این مقاله با رویکردی تحلیلی–توصیفی، به تبیین ابعاد مختلف خودکنترلی و چگونگی تاثیرگذاری آن بر مولفه های عملکرد تحصیلی پرداخته شده است. با بررسی مبانی نظری و تحلیل روابط مفهومی، نشان داده می شود که تقویت خودکنترلی می تواند به عنوان یک مداخله تربیتی، زمینه ساز ارتقای دستاوردهای آموزشی شود. این پژوهش بر آن است تا بدون ورود به حوزه های آماری و میدانی، صرفا با استناد به ادبیات نظری موجود، لایه های پنهان این رابطه را آشکار سازد.

کلیدواژه ها:

خودکنترلی ، عملکرد تحصیلی ، تنظیم هیجان ، یادگیری ، مدیریت