یادگیری در نقش آموزش نقادگری : رویکرد یاد دهی یادگیری مبتنی بر پرورش تفکر انتقادی و خلاقیت در دانش آموزان

در دهه های اخیر، نظام های آموزشی با چالش تربیت یادگیرندگانی مواجه شده اند که بتوانند در مواجهه با مسائل پیچیده ی فردی و اجتماعی، به صورت مستقل، منطقی و نوآورانه بیندیشند. در این راستا، پرورش تفکر نقاد و خلاقیت به عنوان دو مولفه ی اساسی یادگیری عمیق و معنادار، جایگاه ویژه ای در نظریه ها و رویکردهای نوین آموزشی یافته اند. تفکر نقاد، توانایی تحلیل، ارزیابی و داوری آگاهانه ی اطلاعات را فراهم می سازد و خلاقیت، زمینه ی تولید ایده ها و راه حل های نو و متنوع را در فرایند یادگیری تقویت می کند. شواهد نظری و پژوهشی نشان می دهد که این دو نوع تفکر نه تنها در تعارض با یکدیگر نیستند، بلکه به صورت تعاملی و مکمل عمل می کنند؛ به گونه ای که تفکر خلاق موجب تولید ایده ها و تفکر نقاد سبب پالایش و انتخاب منطقی آن ها می شود. این مقاله با رویکردی توصیفی–تحلیلی و بر پایه ی منابع معتبر روان شناسی تربیتی، به بررسی نقش یادگیری فعال، برنامه ی درسی فرایندمحور، روش های تدریس مسئله محور و مشارکتی، و ارزشیابی های تکوینی در پرورش هم زمان تفکر نقاد و خلاقیت می پردازد. یافته های نظری حاکی از آن است که ایجاد محیط یادگیری امن از نظر روانی، تغییر نقش معلم از انتقال دهنده ی دانش به تسهیل گر یادگیری، و استفاده از ارزشیابی های جایگزین می تواند به طور معناداری به ارتقای کیفیت یادگیری و رشد توانمندی های شناختی سطح بالا در دانش آموزان منجر شود.

کلیدواژه ها:

یادگیری معنادار ، تفکر نقاد ، خلاقیت ، یادگیری فعال ، برنامه ی درسی فرایندمحور