تاثیر کمال گرایی منفی و ترس از شکست بر اجتناب از تکالیف درسی

موفقیت تحصیلی و پیشرفت درسی، همواره یکی از دغدغه های اصلی نظام آموزشی و خانواده ها بوده است. با این حال، عوامل روان شناختی متعددی وجود دارند که می توانند مانعی جدی در مسیر یادگیری و انجام تکالیف درسی ایجاد کنند. در میان این عوامل، «کمال گرایی منفی» و «ترس از شکست» نقشی مخرب و چشمگیر در بروز رفتار اجتنابی ایفا می کنند. کمال گرایی منفی با تعیین استانداردهای غیرقابل دستیابی و حساسیت افراطی نسبت به خطا، دانش آموز را در وضعیتی از اضطراب مداوم قرار می دهد. این امر به همراه ترس از شکست، که ناشی از نگرانی از قضاوت دیگران و از دست دادن جایگاه اجتماعی است، منجر به راهبرد مقابله ای ناسازگارانه ای به نام «اجتناب از تکالیف درسی» می شود. این مقاله به بررسی رابطه میان این سازه ها و تاثیر متقابل آن ها بر عملکرد تحصیلی می پردازد. دانش آموزان کمال گرا که از شکست می هراسند، اغلب برای حفظ عزت نفس ظاهری خود، از شروع کارهای سخت یا به پایان رساندن تکالیف خودداری می کنند تا با شکست مواجه نشوند. این رفتار اگرچه در کوتاه مدت اضطراب را کاهش می دهد، اما در بلندمدت منجر به افت تحصیلی، انباشت تکالیف و کاهش احساس شایستگی می گردد. از منظر تربیتی، این پدیده با اصولی چون «تلاش»، «توکل» و «پذیرش خطا به عنوان بخشی از فرآیند رشد» در تضاد است. نتایج این پژوهش نشان می دهد که اصلاح باورهای ناکارآمد و تمرکز بر فرآیند یادگیری به جای نتیجه، راهکارهای کلیدی برای مقابله با این چالش و ارتقای سلامت روان دانش آموزان است.

کلیدواژه ها:

کمال گرایی منفی ، ترس از شکست ، اجتناب از تکالیف درسی ، اضطراب تحصیلی ، سلامت روان ، خودکارآمدی ، تربیت اسلامی.