به کارگیری هوش مصنوعی در حوزه عدالت تربیتی در محیط های آموزشی

در این مقاله با رویکردی میان رشته ای، مبانی اخلاقی به کارگیری هوش مصنوعی در آموزش بررسی شده و چارچوبی برای حفظ حریم خصوصی و تحقق عدالت تربیتی در محیط های یادگیری شخصی سازی شده طراحی می شود. پژوهش با روش تحلیل نظری بر پایه منابع اخلاق فناوری، فلسفه تعلیم و تربیت، و مطالعات داده محور در آموزش انجام گرفته است. یافته ها نشان می دهد که استفاده اخلاقی از هوش مصنوعی مستلزم توازن میان کارآمدی فناورانه و پاسداری از کرامت انسانی، خودمختاری یادگیرنده و برابری فرصت های تربیتی است. چارچوب پیشنهادی مقاله شامل چهار اصل بنیادین است: خودمختاری داده ای، عدالت الگوریتمی، مسئولیت نهادی، و شفافیت تصمیمات هوشمند آموزشی. اجرای این چارچوب می تواند به کاهش تبعیض الگوریتمی و ارتقای اعتماد در فضای آموزش هوشمند منجر شود.این چارچوب با ارائه مولفه های عملیاتی پیشرفته (مانند پیاده سازی رمزنگاری هم ریخت برای داده های ارزشیابی و مکانیسم های بازنگری انسانی مبتنی بر مورد خاص) می تواند به عنوان یک سند راهنما برای سیاست گذاران آموزشی و توسعه دهندگان نرم افزار عمل کرده و اصطکاک اخلاقی ناشی از تعامل هوش مصنوعی و یادگیرنده را به حداقل برساند. نتیجه اصلی این است که رویکرد مراقبتی، به دلیل تمرکز بر رابطه و آسیب پذیری خاص ذینفعان آموزشی، پتانسیل بیشتری برای بومی سازی قوانین اخلاقی در بافت فرهنگی و تربیتی ایران دارد، زیرا انسان محوری در آن نهادینه شده است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی در آموزش ، اخلاق مراقبت ، عدالت تربیتی ، حریم خصوصی شناختی ، یادگیری شخصی سازی شده ، چارچوب اخلاقی.