بررسی شکاف دیجیتال بین معلمان نوآور و معلمان سنتی در پذیرش فناوری های آموزشی نوین: مطالعه موردی استان گلستان

هدف این پژوهش، بررسی و تحلیل ابعاد و عوامل موثر بر شکاف دیجیتال بین معلمان نوآور و معلمان سنتی در پذیرش فناوری های آموزشی نوین در استان گلستان بود. مطالعه حاضر با رویکرد ترکیبی (کیفی-کمی) و به روش اکتشافی متوالی انجام شد. در مرحله کیفی، با ۲۵ معلم و ۸ مدیر آموزشی مصاحبه نیمه ساختاریافته انجام و داده ها با روش تحلیل مضمون تجزیه وتحلیل شد. در مرحله کمی، پرسشنامه ای محقق ساخته بر اساس یافته های کیفی و مبانی نظری، بر نمونه ای ۳۸۰ نفری از معلمان استان که به روش نمونه گیری تصادفی طبقه ای انتخاب شده بودند، اجرا گردید. داده های کمی با استفاده از آزمون های t مستقل، ANOVA، همبستگی و مدل سازی معادلات ساختاری در نرم افزارهای SPSS و Smart-PLS تحلیل شدند.یافته ها نشان داد که شکاف دیجیتال بین دو گروه معلمان، پدیده ای چندبعدی است که ریشه در تفاوت های بنیادین نگرشی، باورهای تربیتی، سطح خودکارآمدی راهبردی و مهارت های ترکیبی دارد. معلمان نوآور، فناوری را ابزاری تحول آفرین و امکان ساز برای یادگیری فعال می دانستند، در حالی که معلمان سنتی غالبا آن را عاملی تهدیدکننده برای اقتدار و رابطه سنتی معلم-شاگردی تلقی می کردند. عوامل سازمانی به ویژه فرهنگ مدرسه و کیفیت رهبری آموزشی، نقش تعیین کننده ای در تشدید یا کاهش این شکاف داشتند. جالب توجه اینکه متغیرهای روان شناختی-حرفه ای مانند باورهای سازنده گرا و عضویت در شبکه های یادگیری حرفه ای، تاثیر قوی تری نسبت به متغیرهای جمعیت شناختی مانند سن و سابقه خدمت در پیش بینی نوآوری دیجیتال نشان دادند.در نتیجه گیری کلی، پژوهش نشان داد که رویکردهای صرفا سخت افزاری و آموزش های فنی مقطعی، بدون توجه به تغییر پارادایم های تربیتی و تقویت فرهنگ حمایتی در مدارس، ناتوان از پل زدن بر این شکاف هستند. بر این اساس، ایجاد «اکوسیستم نوآوری آموزشی» غیرمتمرکز و زمینه آگاه در استان، با محوریت شبکه سازی معلمان نوآور به عنوان مربی همتا و توانمندسازی مدیران مدارس، به عنوان راهکار اصلی پیشنهاد می شود.

کلیدواژه ها:

شکاف دیجیتال ، معلمان نوآور ، معلمان سنتی ، فناوری آموزشی ، استان گلستان ، پذیرش فناوری.