بررسی ارتباط فضای روانی مدرسه با افزایش انگیزه یادگیری و مشارکت فعال دانش آموزان

هدف این مقاله نظری، ارائه یک چارچوب مفهومی برای تبیین نقش فضای روانی مدرسه در افزایش انگیزه یادگیری و مشارکت فعال دانش آموزان است. علی رغم تاکید پژوهش های پیشین بر عوامل شناختی و آموزشی، کمتر به ابعاد روانی-اجتماعی محیط مدرسه به عنوان بستری کلیدی برای شکل گیری انگیزش درونی و رفتارهای مشارکتی پرداخته شده است. این مقاله با روش تحلیل مفهومی و مرور نظام مند ادبیات استدلال می کند که فضای روانی مدرسه - متشکل از ادراک جمعی دانش آموزان از ارزش ها، اهداف، روابط و فرآیندهای حاکم بر محیط یادگیری - یک عامل تعیین کننده در برانگیختن یا تضعیف انگیزه یادگیری است. بر اساس چارچوب پیشنهادی، ابعادی همچون احساس تعلق و پذیرش، عدالت رویه ای، حمایت اجتماعی معلمان و همسالان، و فرصت های خودمختاری و عاملیت، مولفه های اصلی شکل دهنده این فضا هستند (Fraser, ۲۰۱۲; Ryan & Deci, ۲۰۲۰). این ابعاد از طریق ارضای سه نیاز روان شناختی اساسی خودمختاری، شایستگی و ارتباط مندی، انگیزه درونی دانش آموزان را تقویت می کنند. انگیزه درونی افزایش یافته نیز به نوبه خود به صورت افزایش درگیری شناختی، پشتکار در مواجهه با چالش ها و مشارکت فعال و داوطلبانه در فعالیت های کلاسی و فوق برنامه تجلی می یابد (Wang & Degol, ۲۰۱۶). این چارچوب با پیوند زدن سطوح کلان محیطی با مکانیسم های روان شناختی خرد، نقشه ای راهنما برای طراحی مداخلات آموزشی و بازاندیشی در سیاست های مدرسه محور ارائه می دهد. در نهایت، مقاله بر ضرورت ایجاد فضاهای روانی مثبت به عنوان یک اصل بنیادین در اثربخشی آموزشی تاکید می ورزد.واژگان کلیدی: فضای روانی مدرسه، انگیزه یادگیری، مشارکت فعال دانش آموزان، تعلق خاطر مدرسه ای، نظریه خودتعیین گری