کاربرد قصه گویی درمانی توسط معلمان و مراقبان بهداشت برای کاهش اضطراب امتحان در دانش آموزان پایه چهارم تا ششم

اضطراب امتحان یکی از شایع ترین مشکلات هیجانی در میان دانش آموزان دوره ابتدایی، به ویژه پایه های چهارم تا ششم است که می تواند عملکرد تحصیلی، اعتماد به نفس و سلامت روان کودکان را به طور جدی تحت تاثیر قرار دهد. پژوهش های اخیر در ایران نشان داده اند که قصه گویی درمانی، به عنوان یک مداخله غیرتهاجمی، کم هزینه و قابل اجرا توسط معلمان و مراقبان بهداشت مدرسه، می تواند به کاهش قابل توجه نشانه های شناختی، هیجانی و جسمانی اضطراب امتحان کمک کند. این مرور با هدف بررسی مبانی نظری، مکانیزم های اثرگذاری، ویژگی های قصه های موثر، نقش اجراکنندگان غیربالینی و مزایا و محدودیت های این رویکرد انجام شده است. نتایج نشان می دهد که قصه گویی درمانی از طریق ایجاد همذات پنداری، ارائه الگوهای مقابله ای غیرمستقیم، تقویت تصویرسازی آرامش بخش و کاهش فاصله هیجانی از مشکل، توانسته بین ۲۵ تا ۴۸ درصد کاهش در سطوح اضطراب امتحان ایجاد کند. استفاده از قصه های بومی و فرهنگی ایرانی، ساختار سه گانه کلاسیک داستان، طول مناسب (۸–۱۵ دقیقه) و پایان بندی امیدوارکننده از ویژگی های کلیدی قصه های موثر در این حوزه بوده است. معلمان به دلیل ارتباط مستمر با دانش آموزان و امکان ادغام قصه گویی در روال روزانه کلاس، و مراقبان بهداشت به دلیل دسترسی به گروه های کوچک تر و دانش آموزان آسیب پذیرتر، هر دو نقش مکمل و مهمی در اجرای این مداخله دارند. مزایای اصلی این روش شامل هزینه نزدیک به صفر، پذیرش بالا توسط کودکان، تقویت رابطه عاطفی بزرگسال–کودک، کاهش مقاومت در برابر مداخله و امکان ترکیب با سایر فعالیت های آموزشی و مشاوره ای است. با این حال محدودیت هایی نظیر کمبود آموزش کافی اجراکنندگان، زمان محدود برنامه درسی و دشواری ارزیابی دقیق اثرات بلندمدت نیز وجود دارد. پیشنهاد می شود در پژوهش های آتی، کارآزمایی های کنترل شده با پیگیری طولانی مدت، مقایسه نقش معلم و مراقب، و اعتبارسنجی بسته های استاندارد قصه های درمانی ویژه اضطراب امتحان انجام گیرد. به طور کلی، قصه گویی درمانی توسط عوامل مدرسه می تواند به عنوان یک راهکار پیشگیرانه و درمانی موثر در سطح همگانی در مدارس ابتدایی ایران مورد استفاده قرار گیرد و به ارتقای سلامت روان تحصیلی کودکان کمک کند.

کلیدواژه ها:

قصه گویی درمانی ، اضطراب امتحان ، دانش آموزان ابتدایی ، معلمان ابتدایی ، مراقبان بهداشت مدرسه