نقد وبررسی برنامه درسی پنهان درمدارس تک جنسیتی

برنامه درسی پنهان به مجموعه ای از ارزش ها، هنجارها، نگرش ها و باورهای غیررسمی اطلاق می شود که دانش آموزان در بستر مدرسه و از طریق تعاملات، ساختارها و جو حاکم فرا می گیرند. یکی از بحث برانگیزترین بسترهای آموزشی در جهان و به ویژه در ایران، مدارس تک جنسیتی است. هدف این پژوهش، نقد و بررسی کارکردهای برنامه درسی پنهان در مدارس تک جنسیتی با تاکید بر پیامدهای جامعه شناختی و روان شناختی آن است. روش پژوهش، توصیفی-تحلیلی و از نوع مرور نظام مند کتابخانه ای است. یافته ها نشان می دهد که برنامه درسی پنهان در این مدارس همچون شمشیر دو لبه عمل می کند؛ از یک سو با کاهش حواس پرتی های ناشی از حضور جنس مخالف و ایجاد “فضای امن”، می تواند به تقویت خودپنداره تحصیلی (به ویژه در دختران برای دروس علوم پایه) منجر شود، اما از سوی دیگر، با حذف بستر طبیعی تعامل، موجب “بیگانه پنداری جنس مخالف”، تقویت کلیشه های جنسیتی سنتی از طریق انتظارات معلمین و ناتوانی در کسب مهارت های ارتباطی در محیط های مختلط واقعی می شود. در مدارس تک جنسیتی، فقدان “دیگری” (جنس مخالف) خود به یک پیام پنهان تبدیل می شود که واقعیت های جامعه را تحریف می کند. در پایان، راهکارهایی جهت تعدیل اثرات منفی این نوع آموزش از جمله آموزش سواد جنسیتی به معلمان و غنی سازی محتوای درسی ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

برنامه درسی پنهان ، مدارس تک جنسیتی ، جامعه پذیری جنسیتی ، کلیشه های جنسیتی ، تعلیم و تربیت ایران.