نقش بازی های بومی و محلی در حفظ میراث فرهنگی و تقویت هویت ملی در برنامه های درسی مدارس

بازی های بومی و محلی، به عنوان گنجینه ای ارزشمند از میراث فرهنگی ناملموس یک ملت، نقشی حیاتی در شکل گیری هویت فردی و جمعی ایفا می کنند. این بازی ها نه تنها ابزارهایی برای سرگرمی صرف هستند، بلکه بسترهایی غنی برای انتقال ارزش ها، باورها، هنجارها و شیوه های زندگی گذشتگان به نسل های جدید محسوب می شوند. در شرایط کنونی که فرآیندهای جهانی شدن، توسعه فناوری های دیجیتال و تهاجم فرهنگی، تهدیدی جدی برای بقای این میراث فرهنگی ناملموس محسوب می شود، ضرورت بازنگری در نظام های آموزشی و گنجاندن فعالانه این بازی ها در برنامه های درسی مدارس بیش از پیش احساس می شود.هدف اصلی این پژوهش، بررسی نقش بازی های بومی و محلی در حفظ میراث فرهنگی و تقویت هویت ملی دانش آموزان در بستر نظام آموزشی رسمی است. روش کلی پژوهش حاضر، توصیفی-تحلیلی بوده و بر پایه بررسی اسنادی و تحلیل محتوای پژوهش های انجام شده در این حوزه بنا شده است.بازی های بومی بازتاب دهنده جهان بینی، اخلاقیات، مهارت های جسمی و ذهنی خاص یک منطقه یا قوم هستند. آن ها فضایی امن برای تمرین تعاملات اجتماعی، تقویت روحیه همکاری، رعایت قوانین و پذیرش مسئولیت فراهم می آورند. در بعد هویتی، بازی ها پلی ارتباطی میان نسل گذشته و امروز ایجاد کرده و حس تعلق دانش آموزان به ریشه ها و فرهنگ ملی خود را تقویت می کنند. هنگامی که یک دانش آموز با بازی هایی مانند "الک دولک"، "یه قل دو قل" یا بازی های مبتنی بر افسانه ها و داستان های محلی آشنا می شود، ناخودآگاه بخشی از حافظه جمعی و هویت فرهنگی خود را بازمی یابد.با این حال، چالش های متعددی مانع از ورود موثر این بازی ها به مدارس شده است؛ از جمله فقدان مستندسازی مناسب، عدم آموزش کافی معلمان، ساختار خشک برنامه های درسی و غلبه بازی های وارداتی و الکترونیکی. این امر منجر به فاصله گرفتن نسل جدید از میراث فرهنگی خود و تضعیف تدریجی هویت ملی شده است.نتایج مورد انتظار این پژوهش نشان می دهد که گنجاندن هدفمند و نظام مند بازی های بومی و محلی در برنامه درسی مدارس، نه تنها موجب غنی سازی محتوای آموزشی و افزایش نشاط و سلامت جسمی دانش آموزان می شود، بلکه به طور مستقیم در حفظ میراث فرهنگی ناملموس و تحکیم پایه های هویت ملی آن ها موثر است. راهکارها بر بازنگری محتوایی، آموزش ضمن خدمت معلمان و ایجاد سازوکارهای اجرایی در سطوح سیاست گذاری آموزشی متمرکز خواهند بود. در جمع بندی، تاکید می شود که مدرسه به عنوان اصلی ترین نهاد رسمی انتقال فرهنگ، باید مسئولیت حفظ و ترویج این بخش مهم از میراث را جدی بگیرد تا از همگونی فرهنگی و از دست رفتن هویت اصیل در برابر موج های جهانی جلوگیری نماید.

کلیدواژه ها:

بازی های بومی و محلی ، میراث فرهنگی ، هویت ملی ، برنامه درسی ، آموزش و پرورش ، دانش آموزان ، میراث فرهنگی ناملموس