جایگاه مدرسه در تربیت همه جانبه دانش آموزان از دیدگاه علوم تربیتی

تربیت همه جانبه (Holistic Education) یکی از مفاهیم محوری در فلسفه ها و نظریه های نوین علوم تربیتی است که بر رشد متعادل و هماهنگ ابعاد مختلف وجودی انسان، شامل ابعاد شناختی، عاطفی، اجتماعی، اخلاقی و جسمانی تاکید دارد. در دنیای پیچیده و متغیر معاصر، کارکرد اصلی نهاد آموزش و پرورش دیگر صرفا انتقال دانش و مهارت های شناختی نیست، بلکه فراهم آوردن بستری برای شکل گیری شهروندانی مسئولیت پذیر، خلاق، با بصیرت اخلاقی و دارای سلامت روانی است. در این میان، مدرسه به عنوان نهاد رسمی، نظام مند و ساختاریافته تعلیم و تربیت، نقشی محوری و تعیین کننده ایفا می کند. این پژوهش با هدف تحلیل جایگاه و کارکرد مدرسه در تحقق آرمان تربیت همه جانبه از منظر پارادایم های مختلف علوم تربیتی تدوین شده است.مرور ادبیات موضوع نشان می دهد که اگرچه نظریه های مترقی علوم تربیتی (نظیر پراگماتیسم دیویی، نظریه رشد شناختی پیاژه و نظریه کنش متقابل اجتماعی ویگوتسکی) همگی بر اهمیت ابعاد غیرشناختی تاکید کرده اند، اما ساختار نهادینه شده مدارس غالبا در عمل دچار تقلیل گرایی شده و تمرکز اصلی بر ساحت شناختی (حافظه، یادگیری محتوا و آمادگی برای آزمون های استاندارد) باقی مانده است. این تقلیل گرایی منجر به شکاف عمیقی میان اهداف آرمانی تعلیم و تربیت و واقعیت های اجرایی محیط مدرسه شده است.هدف اصلی این پژوهش، ارائه چارچوبی تحلیلی برای تبیین چگونگی بهینه سازی نقش مدرسه به عنوان کانون اصلی توسعه همه ابعاد دانش آموز است. روش شناسی مورد استفاده در این تحقیق، روشی تحلیلی-توصیفی مبتنی بر مرور نظام مند متون و تحلیل اسنادی اسناد بالادستی و نظریه های بنیادین علوم تربیتی است. نتایج مورد انتظار نشان می دهد که تحقق تربیت همه جانبه مستلزم تغییرات بنیادین در برنامه درسی (ادغام ابعاد مختلف رشد)، رویکرد مدیریتی (تاکید بر فرهنگ مشارکتی و حمایتی مدرسه)، روش های ارزشیابی (گسترش ارزشیابی کیفی و فرآیندمحور) و مهم تر از همه، بازتعریف نقش حرفه ای معلم به عنوان تسهیل گر و الگوی تربیتی در تمامی ساحت ها است. این پژوهش تلاش می کند تا با برجسته ساختن چالش ها و ارائه راهکارهای مبتنی بر نظریه های تربیتی، گامی در جهت همسوسازی عملی نهاد مدرسه با اهداف کل نگر تربیت فراهم آورد.

کلیدواژه ها:

تربیت همه جانبه ، مدرسه ، علوم تربیتی ، رشد شناختی ، تربیت اخلاقی ، اجتماعی شدن ، برنامه درسی