مدارس و مسئولیت آن ها در پرورش تفکر علمی دانش آموزان

آموزش و پرورش در هزاره سوم با چالش های پیچیده ای روبه رو است که مهم ترین آن، نیاز به تربیت نسلی است که قادر به تفکر نقادانه، حل مسئله و نوآوری باشد. در این میان، مدرسه به عنوان نهاد کانونی نظام آموزشی، نقشی محوری در پرورش تفکر علمی دانش آموزان ایفا می کند. تفکر علمی فراتر از یادگیری صرف مفاهیم و فرمول های علمی است؛ این تفکر مجموعه ای از مهارت های شناختی، نگرش ها و روش هایی است که فرد را قادر می سازد تا به صورت منطقی، منظم و مبتنی بر شواهد به تحلیل پدیده ها بپردازد، فرضیه سازی کند، آزمایش کند و نتایج را تفسیر نماید. هدف این پژوهش که با رویکرد توصیفی-تحلیلی و با تکیه بر مطالعات کتابخانه ای و اسنادی انجام شده، تبیین نقش بنیادی مدارس در توسعه این توانمندی حیاتی در دانش آموزان است. نتایج کلی نشان می دهد که ساختار سنتی مدارس، تمرکز بیش از حد بر انتقال دانش معلم محور، و نظام ارزشیابی مبتنی بر حافظه، موانع اصلی در مسیر پرورش تفکر علمی هستند. در مقابل، رویکردهای یادگیری فعال، آموزش مبتنی بر پژوهش (Inquiry-Based Learning)، فراهم سازی محیط های یادگیری غنی و تعاملی، و تغییر نقش معلم از منتقل کننده صرف اطلاعات به تسهیل کننده فرآیند یادگیری، راهکارهای اصلی برای غلبه بر این موانع محسوب می شوند. مدرسه باید محیطی باشد که در آن کنجکاوی ذاتی دانش آموزان تقویت شده و فرصت هایی برای مشاهده، پرسشگری، آزمایش و استنتاج فراهم گردد. این امر مستلزم بازنگری در برنامه های درسی، شیوه های تدریس، منابع آموزشی و به ویژه، فرهنگ سازمانی مدرسه است. جمع بندی حاکی از آن است که تحقق آموزش برای قرن بیست و یکم، بدون تحول بنیادین در رویکرد مدرسه به تفکر علمی، ناممکن خواهد بود و این تحول نیازمند تعهد همگانی سیاست گذاران، مدیران، معلمان و خانواده ها است.

کلیدواژه ها:

مدرسه ، تفکر علمی ، آموزش و پرورش ، یادگیری فعال ، مهارت های شناختی ، پژوهش محوری