روان شناسی رشد؛ قطب نمای آموزش در سال های نخست

سال های نخست آموزش، دوره ای بنیادین در شکل گیری هویت، ساختارهای شناختی، و تنظیم هیجانی فرد محسوب می شود که تاثیرات آن تا پایان عمر باقی می ماند. با وجود این اهمیت حیاتی، نظام های آموزشی متعددی اغلب در انتقال از مدل های دانش محور صرف به رویکردهای رشد محور با چالش های جدی مواجه هستند. این پژوهش با هدف بررسی نقش محوری روان شناسی رشد به عنوان قطب نمای طراحی، اجرا و ارزشیابی فرآیندهای یاددهی-یادگیری در پایه های ابتدایی انجام شده است. روش شناسی مورد استفاده در این مطالعه، تحلیل-کتابخانه ای عمیق و استنتاجی است که بر پایه مرور نظام مند منابع معتبر علمی، نظریه های روان شناسی رشد (نظیر نظریه پیاژه، ویگوتسکی و اریکسون) و اسناد برنامه ریزی درسی ملی متمرکز است. نتایج کلیدی پژوهش نشان می دهد که نادیده گرفتن ویژگی های رشدی کودکان (شناختی، عاطفی و اجتماعی) منجر به ناهمخوانی فاحش بین محتوای ارائه شده و توانایی های درونی دانش آموزان می شود که پیامدهای منفی نظیر افت انگیزه، اضطراب عملکردی، و شکاف های یادگیری عمیق را در پی دارد. برعکس، رویکرد رشد محور، که بر محیط های غنی سازی شده، تعاملات اجتماعی معنادار و یادگیری فعال تاکید دارد، به طور چشمگیری اثربخشی آموزش را افزایش داده و زمینه ساز توسعه جامع فردی می شود. این مقاله استدلال می کند که ادغام منسجم یافته های روان شناسی رشد در هر سه سطح برنامه ریزی درسی، آموزش معلم و سیاست گذاری آموزشی، نه یک گزینه، بلکه یک ضرورت اجتناب ناپذیر برای دستیابی به آموزش با کیفیت و پایدار است. در نهایت، دلالت های کاربردی این یافته ها برای هدایت معلمان ابتدایی در طراحی تجربیات یادگیری سازگار با مراحل رشد کودک ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

روان شناسی رشد ، آموزش ابتدایی ، یادگیری مبتنی بر رشد ، ویژگی های رشدی کودک ، برنامه ریزی درسی سازگار ، صلاحیت حرفه ای معلم.