از حفظ تا فهم؛ تحول رویکردهای یاددهی–یادگیری در دوره ابتدایی

این مقاله به بررسی تحولات بنیادین در رویکردهای یاددهی–یادگیری در دوره ابتدایی، با تمرکز بر گذار از آموزش حافظه محور به آموزش فهم محور می پردازد. در نظام های آموزشی سنتی، به ویژه در مقطع ابتدایی، تمرکز اصلی بر انتقال و بازتولید اطلاعات از طریق تکرار و حفظ کردن بوده است. این رویکرد، با وجود سهولت نسبی در اجرا، منجر به یادگیری سطحی، عدم توانایی دانش آموزان در به کارگیری دانش در موقعیت های جدید، و کاهش انگیزه درونی برای یادگیری شده است. در مقابل، رویکرد فهم محور که مبتنی بر نظریه های ساخت گرایی و پردازش اطلاعات است، بر ایجاد معنا، درک عمیق مفاهیم و توانایی دانش آموز در سازماندهی و استفاده از دانش تاکید دارد. اهمیت این موضوع در دوره ابتدایی به دلیل آن است که این دوره، سنگ بنای یادگیری های آتی و شکل گیری نگرش فرد نسبت به علم و دانش را پایه ریزی می کند. هدف اصلی این پژوهش، تحلیل انتقادی نقاط قوت و ضعف رویکرد حافظه محور، تبیین مبانی نظری و روش های عملیاتی رویکرد فهم محور، و ارائه راهکارهایی برای تسهیل این تحول در محیط های آموزشی ابتدایی ایران است. روش پژوهش، تحلیلی-توصیفی با رویکردی تفسیری به اسناد و پژوهش های موجود در حوزه یادگیری ابتدایی است. نتایج حاصل از این تحلیل نشان می دهد که موفقیت در این گذار نیازمند تغییر پارادایم در نقش معلم، طراحی برنامه های درسی فعال، و فراهم آوردن محیط هایی است که در آن اکتشاف، پرسشگری و حل مسئله محوریت یابد. این تحول نه تنها کیفیت یادگیری را ارتقا می دهد، بلکه مهارت های تفکر انتقادی و خلاقیت را در کودکان تقویت می کند.

کلیدواژه ها:

یادگیری ابتدایی ، رویکرد حافظه محور ، آموزش فهم محور ، ساخت گرایی ، نقش معلم ، یادگیری فعال