چالش ها و فرصت های آموزش مجازی در نظام تعلیم و تربیت ایران

گسترش آموزش مجازی در دهه اخیر، به ویژه پس از همه گیری کووید-۱۹، نظام تعلیم و تربیت ایران را با تحولات عمیق و گاه چالش برانگیزی مواجه ساخته است. هدف این مقاله، تحلیل چالش ها و فرصت های آموزش مجازی در نظام آموزشی ایران با تاکید بر ابعاد آموزشی، تربیتی، فناورانه و مدیریتی است. روش مطالعه از نوع توصیفی–تحلیلی بوده و با بهره گیری از اسناد، گزارش ها، پژوهش های داخلی و تجربیات عملی نظام آموزشی کشور انجام شده است. یافته ها نشان می دهد آموزش مجازی، از یک سو فرصت هایی نظیر گسترش عدالت آموزشی، افزایش دسترسی به منابع یادگیری، انعطاف پذیری در زمان و مکان آموزش، توسعه شایستگی های فناورانه معلمان و دانش آموزان و تداوم فرایند یاددهی–یادگیری در شرایط بحرانی را فراهم کرده است. از سوی دیگر، چالش هایی همچون نابرابری در دسترسی به زیرساخت های فناوری، ضعف مهارت های دیجیتال، کاهش تعاملات انسانی و تربیتی، افت کیفیت ارزشیابی، مشکلات نظارت آموزشی و فشار روانی بر معلمان، دانش آموزان و خانواده ها، اثربخشی این نوع آموزش را با محدودیت هایی مواجه ساخته است. نتایج نشان می دهد موفقیت آموزش مجازی در نظام تعلیم و تربیت ایران مستلزم سیاست گذاری هوشمندانه، تقویت زیرساخت های فنی، توانمندسازی منابع انسانی، بازنگری در برنامه های درسی و توجه هم زمان به ابعاد آموزشی و تربیتی است. در نهایت، آموزش مجازی نه به عنوان جایگزین کامل، بلکه به عنوان مکمل آموزش حضوری می تواند نقش موثری در ارتقای کیفیت نظام آموزشی ایفا کند.