مدیریت انضباطی نوین در مدارس متوسطه؛ گذار معاونان از کنترل رفتاری به رویکرد تربیتی

تحول بنیادین در پارادایم های آموزشی قرن بیست و یکم، ضرورت بازنگری در رویکردهای سنتی مدیریت کلاس و مدرسه را بیش از پیش آشکار ساخته است. این مقاله علمی-پژوهشی با هدف تبیین و تحلیل گذار از مدل های مبتنی بر کنترل و تنبیه رفتاری به مدل های نوین مدیریتی و تربیتی در مدارس متوسطه، بر نقش محوری معاونان آموزشی و پرورشی در این فرآیند تمرکز دارد. رویکردهای سنتی که عمدتا بر اعمال قوانین سخت گیرانه، اعمال محدودیت های بیرونی و استفاده از نظام های پاداش و تنبیه مستقیم استوار بودند، کارایی خود را در مواجهه با پیچیدگی های روان شناختی، اجتماعی و شناختی دانش آموزان دوره متوسطه از دست داده اند. این مدل های کنترلی، غالبا منجر به سرکوب رفتارهای نامطلوب به جای اصلاح ریشه ای آن ها، افزایش اضطراب محیط مدرسه و تضعیف روابط بین دانش آموز و مربی شده اند. در مقابل، مدیریت انضباطی نوین بر مبانی روان شناسی تربیتی پیشرفته، نظریه های یادگیری اجتماعی و رویکردهای مثبت نگر تاکید دارد. هسته اصلی این رویکرد جدید، تغییر کانون توجه از "رفتار" به "فرد" و از "مجازات" به "آموزش مهارت های اجتماعی-عاطفی" است. معاونان در این پارادایم نوین، دیگر صرفا نقش مجریان قوانین را ایفا نمی کنند؛ بلکه تبدیل به تسهیل گران فرآیند خودتنظیمی، مدل های همدلی و مربیانی می شوند که به ریشه های رفتارهای چالش برانگیز می پردازند. تحلیل نشان می دهد که موفقیت در پیاده سازی این رویکرد نیازمند بازآموزی جامع کادر مدیریتی در زمینه مداخله های مبتنی بر عدالت ترمیمی، آموزش مهارت های حل مسئله مشترک و درک عمیق سازوکارهای رشدی نوجوانان است. تمرکز بر ایجاد محیطی امن، پاسخگو و مشارکتی، به طور مستقیم بر کاهش تعارضات، افزایش احساس تعلق دانش آموزان و در نهایت بهبود پیامدهای تحصیلی و کاهش افت تحصیلی ناشی از مشکلات انضباطی تاثیر می گذارد. این پژوهش در تلاش است تا چارچوبی عملیاتی برای این تحول پارادایمی ارائه دهد و ضرورت سرمایه گذاری سیستمی بر ظرفیت های تربیتی معاونان را برجسته سازد.

کلیدواژه ها:

مدیریت انضباطی نوین ، روان شناسی تربیتی ، کنترل رفتاری ، عدالت ترمیمی ، نقش معاونان متوسطه ، خودتنظیمی دانش آموزان