نقش مدرسه محوری و جو معنوی مدرسه در تقویت انگیزش درونی دانش آموزان نسبت به اعمال عبادی و مسئولیت پذیری اخلاقی

این پژوهش با هدف بررسی نقش سازنده های «مدرسه محوری» (به معنای تمرکز بر نقش محوری نهاد مدرسه در فرآیند تعلیم و تربیت همه جانبه) و «جو معنوی مدرسه» (شامل احساس حضور ارزش های متعالی و تعالیم اخلاقی در محیط مدرسه) در تقویت «انگیزش درونی» دانش آموزان نسبت به انجام «اعمال عبادی» و ارتقاء «مسئولیت پذیری اخلاقی» انجام شده است. پژوهش حاضر با رویکرد توصیفی–تحلیلی و با تکیه بر مروری نظام مند بر ادبیات نظری و تجربی تدوین یافته است. مبانی نظری پژوهش بر تلفیق نظریه خودتعیین گری دسی و رایان (تاکید بر استقلال و شایستگی درونی)، یادگیری اجتماعی بندورا (الگوبرداری از هنجارهای اخلاقی محیط) و چارچوب های تربیت اخلاقی–دینی استوار است. یافته های نظری نشان می دهد که جو مثبت و معنوی مدرسه، با فراهم آوردن محیطی حامی شایستگی ها (Competence)، خودمختاری (Autonomy) و ارتباط مندی (Relatedness)، به درونی سازی ارزش ها و تقویت خودتنظیمی انگیزشی (Self-Regulation) دانش آموزان منجر می شود. مدرسه محوری، به عنوان بستر سازمانی اجرای این فرآیندها، کارکرد تسهیل گر دارد. نتیجه گیری اصلی این است که توجه سیستمی به ایجاد فضایی که در آن اعمال عبادی نه به عنوان تکلیف بیرونی، بلکه به عنوان بازتابی از هویت اخلاقی درونی شده تلقی شوند، ضروری است. این امر مستقیما بر افزایش مسئولیت پذیری اخلاقی و پایبندی مستدام به آموزه های دینی تاثیر می گذارد. این مقاله پیشنهادهایی کاربردی برای سیاست گذاران آموزش وپرورش در راستای نهادینه سازی فرهنگ معنوی در مدارس ارائه می دهد.