پهنه بندی سیل خیزی شهرستان کاشان بر اساس تحلیل سلسله مراتبی با استفاده از سیستم اطلاعات جغرافیایی

سیل یکی از مهم ترین بلایای طبیعی است که تاثیرات گسترده ای بر مناطق مختلف ایران، به ویژه شهرستان کاشان، دارد. این پدیده سالانه خسارات مالی قابل توجهی به زیرساخت های منطقه وارد کرده و منجر به آسیب های جانی نیز می شود. با توجه به اهمیت این موضوع، شناسایی و ارزیابی مناطق سیل خیز می تواند نقش موثری در کاهش خسارات و پیشگیری از اثرات مخرب سیلاب ایفا کند. بر این اساس، این پژوهش به پهنه بندی سیل خیزی شهرستان کاشان در مرکز ایران پرداخت. در این پژوهش، از سیستم اطلاعات جغرافیایی به عنوان ابزاری کارآمد استفاده شد. در گام نخست، نقشه های رستری مرتبط با شاخص های مهم و تاثیرگذار بر سیل خیزی منطقه تهیه شد. این شاخص ها شامل متغیرهای محیطی و جغرافیایی موثر بر وقوع سیل هستند. سپس، این نقشه ها با استفاده از روش تحلیل سلسله مراتبی به عنوان یکی از روش های وزن دهی مناسب تحلیل شد و وزن های هر معیار و طبقه های مرتبط با آن ها مشخص شد. درنهایت، نقشه نهایی پهنه های سیل خیز با بهره گیری از ابزار محاسبه گر رستر در محیط GIS تولید شد. یافته ها نشان داد که حدود ۳۰ درصد از مساحت شهرستان در پهنه با بیشترین خطر وقوع سیلاب قرار دارد؛ این بخش عمدتا شامل نواحی شرقی با تراکم بالای جمعیت و توسعه شهری است. در مقابل، حدود ۶۰ درصد از مساحت شهرستان در پهنه با کمترین خطر وقوع سیلاب جای می گیرد که بیشتر در مناطق غربی با شیب ملایم و تراکم بالای پوشش گیاهی واقع شده است. نوآوری این پژوهش ترکیب هم زمان ۱۲ شاخص محیطی و هیدرولوژیکی در چارچوب AHP-GIS و تمرکز بر شرایط اقلیم خشک کاشان بود. یافته های این پژوهش می تواند مبنای مناسبی برای برنامه ریزی مدیریت بحران و اجرای اقدامات پیشگیرانه در سطح شهرستان کاشان باشد.

کلیدواژه ها:

پهنه بندی ، سیل خیزی ، سیستم اطلاعات جغرافیایی ، مدل رقومی ارتفاع ، تحلیل سلسله مراتبی