بهینه سازی استوار زمان بندی حرکت قطارها در شرایط اختلالات ترافیکی برای کاهش زمان انتظار مسافران در متروی تهران

این پژوهش با هدف کاهش پیامدهای ناشی از اختلالات عملیاتی در شبکه های حمل ونقل ریلی شهری و ارتقای سطح خدمات به مسافران، رویکردی نوآورانه مبتنی بر اجرای گردش های کوتاه مدت قطارها در دوره های اختلال ارائه می دهد. در این چارچوب، با لحاظ محدودیت های ایمنی، ظرفیت ناوگان و پویایی تقاضای سفر، مدلی بهینه سازی طراحی شده است که هدف آن کمینه سازی زمان انتظار مسافران است. مدل پیشنهادی امکان تدوین سریع برنامه های جایگزین حرکت قطارها در شرایط غیرعادی را فراهم کرده و با هماهنگ سازی اعزام و تخصیص بهینه منابع، به کاهش مدت زمان سفر و بهبود جریان عملیاتی کمک می کند. برای حل مدل، الگوریتم ژنتیک بهبودیافته ای توسعه یافته و در قالب مطالعه موردی بر خط ۴ متروی تهران ارزیابی شده است. نتایج نشان می دهد که این رویکرد توانسته است فواصل حرکت قطارها را در بازه ۳ تا ۵ دقیقه حفظ کند؛ موضوعی که ضمن تضمین ایمنی، انطباق مطلوبی با الگوی تقاضای سفر داشته و موجب کاهش زمان انتظار در سکوها و ارتقای سطح خدمات شده است. همچنین، مقایسه عملکرد الگوریتم پیشنهادی با نسخه معمول آن نشان می دهد که روش ارائه شده از سرعت همگرایی و کارایی محاسباتی بالاتری برخوردار است. نوآوری اصلی پژوهش در ارائه چارچوبی جامع برای تنظیم زمان بندی حرکت قطارها در شرایط اختلال است؛ چارچوبی که با لحاظ هم زمان متغیرهای کلیدی تصمیم گیری، موجب بهبود کارایی عملیاتی و پایداری شبکه مترو در شرایط بحرانی می شود.

کلیدواژه ها:

مترو ، اختلالات ترافیکی ، الگوریتم ژنتیک ، بازطراحی جداول زمانبندی ، بهینه سازی استوار