تحلیل زمان بندی و مسیریابی بازرسی های پیشگیرانه سازمان آتش نشانی اراک با استفاده از الگوریتم های بهینه سازی مکانی

بازرسی های پیشگیرانه از ارکان اصلی کاهش حوادث حریق در شهرهای معاصر هستند، اما اجرای موثر آن ها مستلزم تخصیص بهینه منابع محدود به ویژه زمان و نیروی انسانی است. در سازمان آتش نشانی و خدمات ایمنی شهرداری اراک، برنامه ریزی مسیر و زمان بندی بازرسی ها همچنان به صورت دستی و بر اساس «روال سنتی» انجام می شود که منجر به دورشدن طولانی، تکرار مسیر، تاخیر در بازرسی واحدهای پرخطر و هدررفت منابع می شود. این پژوهش با هدف طراحی یک سیستم هوشمند مسیریابی و زمان بندی بازرسی ها با استفاده از الگوریتم های بهینه سازی مکانی انجام شده است. داده های واقعی شامل مختصات ۱,۲۰۰ ساختمان تحت بازرسی، سطح ریسک هر واحد (بر اساس مدل مقاله ۴)، محدودیت های زمانی (حداکثر ۶ ساعت کاری روزانه) و شبکه معابر شهری اراک جمع آوری شد. سپس، دو الگوریتم Genetic Algorithm (GA) و Ant Colony Optimization (ACO) برای حل مسئله «مسیریابی وسیله نقلیه با اولویت بندی (Prioritized VRP)» پیاده سازی شدند. نتایج نشان داد که:• الگوریتم GA در کاهش کل مسافت طی شده (۳۲.۷٪ کاهش) عملکرد بهتری داشت.• الگوریتم ACO در رعایت اولویت های ریسک (واحدهای پرخطر در ساعات اولیه روز) کارآمدتر بود.• در مدل نهایی ترکیبی، زمان کل بازرسی های روزانه ۴.۷ ساعت به ۳.۱ ساعت کاهش یافت (کاهش ۳۴٪).• تعداد واحدهای بازرسی شده در روز از ۸–۱۰ واحد به ۱۲–۱۴ واحد افزایش یافت.همچنین، پیاده سازی آزمایشی در منطقه ۷ اراک نشان داد که رضایت کارشناسان از طراحی مسیر ۸۹٪ بود. این پژوهش نه تنها یک راهکار عملیاتی برای سازمان آتش نشانی اراک ارائه می دهد، بلکه نشان می دهد که فناوری های بهینه سازی مکانی می توانند بدون نیاز به سرمایه گذاری سنگین، کارایی فرآیندهای شهری را به طور چشمگیری افزایش دهند

کلیدواژه ها:

مسیریابی بازرسی ، زمان بندی پیشگیرانه ، سازمان آتش نشانی شهرداری اراک ، بهینه سازی مکانی ، الگوریتم ژنتیک ، ACO ، Prioritized VRP.