تحول دیجیتال در مدارس: بررسی موانع فرهنگی و ساختاری در پذیرش فناوری های نوین توسط معلمان

تحول دیجیتال در نظام های آموزشی به عنوان یکی از الزامات اساسی آموزش در قرن بیست ویکم، نقش مهمی در ارتقای کیفیت یاددهی–یادگیری، افزایش عدالت آموزشی و پاسخ گویی به نیازهای نسل دیجیتال ایفا می کند. با وجود سرمایه گذاری های گسترده در حوزه فناوری های آموزشی و گسترش ابزارهای نوین مانند سامانه های مدیریت یادگیری، محتوای دیجیتال، کلاس های هوشمند و آموزش مجازی، پذیرش و به کارگیری موثر این فناوری ها در مدارس، به ویژه توسط معلمان، با چالش ها و موانع متعددی روبه رو است. این موانع اغلب ریشه در عوامل فرهنگی و ساختاری دارند که در صورت نادیده گرفتن، می توانند فرایند تحول دیجیتال را با شکست یا کندی مواجه سازند.از منظر فرهنگی، نگرش معلمان نسبت به فناوری، باورهای حرفه ای، مقاومت در برابر تغییر، ترس از کاهش نقش معلم، شکاف نسلی دیجیتال و کمبود انگیزه یا خودکارآمدی فناورانه از مهم ترین موانع محسوب می شوند. برخی معلمان فناوری را تهدیدی برای هویت حرفه ای خود تلقی کرده و آن را عاملی برای افزایش حجم کار، نظارت بیشتر یا تضعیف تعامل انسانی در کلاس درس می دانند. علاوه بر این، نبود فرهنگ یادگیری مادام العمر و ضعف در آموزش های ضمن خدمت اثربخش، موجب می شود معلمان آمادگی لازم برای انطباق با تحولات فناورانه را نداشته باشند.در بعد ساختاری، عواملی نظیر کمبود زیرساخت های فنی مناسب، دسترسی نابرابر به تجهیزات دیجیتال، ضعف حمایت مدیریتی، سیاست گذاری های ناهماهنگ، برنامه های درسی انعطاف ناپذیر، فشارهای ارزشیابی سنتی و نبود زمان کافی برای طراحی و اجرای آموزش فناورمحور، نقش تعیین کننده ای در عدم پذیرش فناوری دارند. همچنین، تمرکز بیش از حد بر تامین سخت افزار بدون توجه به توانمندسازی منابع انسانی و اصلاح ساختارهای سازمانی مدارس، موجب می شود فناوری ها به صورت سطحی و نمادین مورد استفاده قرار گیرند.یافته های پژوهش های مرتبط نشان می دهد که موفقیت تحول دیجیتال در مدارس مستلزم رویکردی جامع است که هم زمان به تغییر نگرش ها، تقویت شایستگی های حرفه ای معلمان و اصلاح ساختارهای مدیریتی و آموزشی توجه کند. ایجاد فرهنگ مدرسه ای نوآور، مشارکت دادن معلمان در تصمیم گیری های فناورانه، ارائه آموزش های مستمر و کاربردی، حمایت روانی و حرفه ای از معلمان، و هم راستاسازی سیاست های آموزشی با اهداف تحول دیجیتال از جمله راهکارهای کلیدی در این زمینه به شمار می روند. در مجموع، بدون شناسایی و رفع موانع فرهنگی و ساختاری، تحقق تحول دیجیتال پایدار و موثر در مدارس امکان پذیر نخواهد بود.

کلیدواژه ها:

تحول دیجیتال در آموزش ، فناوری های نوین آموزشی ، موانع فرهنگی ، موانع ساختاری ، پذیرش فناوری ، معلمان ، مدارس ، فرهنگ سازمانی ، شایستگی دیجیتال معلمان