بررسی رابطه استرس شغلی و کیفیت تعاملات عاطفی معلمان با دانش آموزان: تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم

استرس شغلی دبیران یکی از چالش های اساسی نظام های آموزشی معاصر به شمار می آید که می تواند پیامدهای گسترده ای بر سلامت روانی معلمان، کیفیت تدریس و به ویژه تعاملات عاطفی آنان با دانش آموزان داشته باشد. تعاملات عاطفی مثبت میان دبیر و دانش آموز، نقش تعیین کننده ای در ایجاد محیط یادگیری امن، افزایش انگیزش تحصیلی، بهبود رفتارهای اجتماعی و ارتقای عملکرد تحصیلی دانش آموزان ایفا می کند. با این حال، فشارهای ناشی از حجم بالای کار، انتظارات فزاینده سازمانی، کمبود منابع آموزشی، ابهام نقش، تعارض های شغلی و نگرانی های اقتصادی می تواند سطح استرس شغلی دبیران را افزایش داده و کیفیت این تعاملات را تحت تاثیر قرار دهد.پژوهش حاضر با هدف بررسی رابطه استرس شغلی و کیفیت تعاملات عاطفی دبیران با دانش آموزان، به تحلیل تاثیرات مستقیم و غیرمستقیم استرس شغلی بر ابعاد مختلف تعامل عاطفی از جمله همدلی، حمایت عاطفی، صمیمیت، احترام متقابل و پاسخ دهی عاطفی می پردازد. در این چارچوب، استرس شغلی به عنوان متغیری چندبعدی در نظر گرفته شده که می تواند به طور مستقیم موجب کاهش صبر، افزایش تحریک پذیری و تضعیف توانایی تنظیم هیجانی دبیران شود و به صورت غیرمستقیم، از طریق متغیرهای میانجی همچون فرسودگی شغلی، رضایت شغلی، انگیزش حرفه ای و سلامت روان، بر کیفیت تعاملات عاطفی اثر بگذارد.یافته های مطالعات پیشین نشان می دهد که دبیرانی که سطوح بالاتری از استرس شغلی را تجربه می کنند، بیشتر در معرض فرسودگی هیجانی قرار داشته و تمایل کمتری به برقراری روابط حمایتی و عاطفی موثر با دانش آموزان از خود نشان می دهند. در مقابل، کاهش استرس شغلی و تقویت منابع حمایتی سازمانی می تواند به بهبود سلامت روان دبیران، افزایش رضایت شغلی و در نهایت ارتقای کیفیت تعاملات عاطفی در کلاس درس منجر شود. از این رو، توجه به مدیریت استرس شغلی دبیران نه تنها یک ضرورت فردی، بلکه راهبردی کلان برای ارتقای کیفیت آموزش و پرورش محسوب می شود.در نهایت، نتایج این پژوهش می تواند مبنایی علمی برای سیاست گذاران آموزشی، مدیران مدارس و برنامه ریزان منابع انسانی فراهم آورد تا با طراحی مداخلات حمایتی، بهبود شرایط کاری و ارتقای مهارت های روان شناختی دبیران، زمینه تقویت تعاملات عاطفی مثبت و اثربخش در محیط های آموزشی را فراهم سازند.

کلیدواژه ها:

استرس شغلی ، تعاملات عاطفی ، دبیران ، دانش آموزان ، فرسودگی شغلی ، رضایت شغلی ، سلامت روان ، کیفیت آموزش