واکاوی عوامل بازدارنده و تسهیل کننده در فرآیند توسعه حرفه ای مربیان آموزشی

در قلب هر نظام پویای آموزشی، مربیان و معلمان به عنوان عاملان اصلی تغییر و تحول در فرآیند یاد دهی یادگیری ایفای نقش می کنند. بر همین اساس، توسعه حرفه ای مستمر آنان یک الزام استراتژیک برای پاسخگویی به تحولات دانشی، فناورانه و نیازهای پیچیده جامعه یادگیرندگان محسوب می شود. با این وجود، مسیر تحقق این توسعه کیفی، هموار نبوده و با مجموعه ای از عوامل بازدارنده و تسهیل کننده درهم تنیده روبرو است که سرعت، عمق و اثربخشی فرآیند رشد حرفه ای را به شدت تحت تاثیر قرار می دهد. درک این عوامل و تعامل پیچیده آن ها برای طراحی برنامه های واقع بینانه و موثر، امری ضروری است. اهمیت این واکاوی از آنجا ناشی می شود که نادیده گرفتن موانع یا غفلت از تقویت عوامل تسهیل گر، می تواند به هدررفت منابع، دلسردی نیروی انسانی و در نهایت شکاف روزافزون بین ظرفیت های موجود مربیان و انتظارات نظام آموزشی بینجامد. عوامل بازدارنده می تواند شامل موانعی در سطح فردی مانند بار کاری سنگین، فرسودگی شغلی، مقاومت در برابر تغییر و باورهای شخصی محدودکننده باشد. در سطح سازمانی، عواملی مانند نبود زمان و بودجه اختصاص یافته، برنامه ریزی متمرکز و غیرمنعطف، فقدان فرهنگ حمایتی و مشارکتی در مدرسه، ضعف در نظام انگیزشی و قدردانی و نیز نبود پشتیبانی فنی و مشاوره ای موثر، رشد حرفه ای را با مشکل مواجه می سازد. همچنین، محتوای نامرتبط، روش های آموزشی غیرفعال و یک سویه و عدم ارتباط آموزش ها با مشکلات واقعی کلاس درس، به عنوان موانع محتوایی و روشی عمل می کنند. در سوی مقابل، عوامل تسهیل کننده می تواند مواردی همچون وجود رهبری آموزشی حمایت گر در مدرسه، ایجاد شبکه های یادگیری حرفه ای بین معلمان، فراهم آوردن امکان انتخاب و خودراهبری در فرآیند توسعه، دسترسی به منابع و فناوری های مفید، طراحی برنامه های توسعه مبتنی بر نیازسنجی مشارکتی و نیز ایجاد سازوکارهای معنادار برای به اشتراک گذاری تجارب و بازخوردگیری باشد. شناسایی این عوامل و تحلیل تاثیر آن ها می تواند مبنایی برای تدوین راهبردهای جامع فراهم آورد که از یک سو موانع را به حداقل برساند و از سوی دیگر، بستری غنی و انگیزه بخش برای شکوفایی مستمر حرفه ای تمامی مربیان آموزشی ایجاد نماید.

کلیدواژه ها:

توسعه حرفه ای ، عوامل بازدارنده ، عوامل تسهیل کننده ، مربیان آموزشی ، رشد مستمر