تاثیر مسابقات درون مدرسه ای بر رشد روحیه همکاری و مسئولیت پذیری دانش آموزان: مرور نظام مند مطالعات داخلی و خارجی

مسابقات درون مدرسه ای از فعالیت های مهم تربیتی و اجتماعی در مدارس به شمار می آیند که می توانند نقش موثری در تقویت روحیه همکاری و مسئولیت پذیری دانش آموزان ایفا کنند. این مقاله با رویکرد مروری، تاثیر مسابقات مدرسه ای بر رشد مهارت های اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان را بررسی می کند. بررسی مبانی نظری شامل نظریه یادگیری اجتماعی، یادگیری مشارکتی، نظریه رشد اخلاقی و نظریه خودتعیین گری نشان می دهد که تجربه های رقابتی–گروهی، نقش پذیری فعال و تعاملات هدفمند، سازوکارهای اصلی شکل گیری همکاری و مسئولیت پذیری هستند. تحلیل مطالعات داخلی حاکی از آن است که برنامه های مسابقه ای در مدارس ایران با افزایش تعامل همسالان، رعایت قوانین و مسئولیت پذیری فردی همراه بوده است، در حالی که مطالعات خارجی بر اهمیت مدل های ساختاریافته مانند TPSR و Sport Education و نقش هدایت تربیتی معلم در تقویت اثرات اجتماعی مسابقات تاکید دارند. همچنین، چالش هایی مانند غلبه رویکرد نتیجه محور، حذف دانش آموزان ضعیف، تعارضات کنترل نشده و فشار روانی شناسایی شده اند که می توانند اثرگذاری تربیتی مسابقات را کاهش دهند. برای افزایش بهره وری، راهکارهایی نظیر طراحی هدفمند مسابقات، تاکید بر مشارکت همگانی، آموزش مهارت های اجتماعی و اخلاقی، ایجاد فضای حمایتی و رقابت سالم، توسعه توانمندی معلمان و ارزیابی مستمر پیشنهاد شده است. جمع بندی نهایی نشان می دهد که مسابقات درون مدرسه ای، در صورت اجرای تربیتی و حمایتگرانه، به ابزاری قدرتمند برای پرورش مهارت های اجتماعی و اخلاقی دانش آموزان تبدیل می شوند و زمینه رشد روحیه همکاری و مسئولیت پذیری پایدار را فراهم می آورند.

کلیدواژه ها:

مسابقات درون مدرسه ای ، همکاری ، مسئولیت پذیری ، مهارت های اجتماعی ، تربیت اخلاقی