ساختارهای کنترلی در آموزش و پیامدهای آن بر تفکر خلاق دانش آموزان

این مقاله با رویکردی تحلیلی انتقادی به بررسی ساختارهای کنترلی حاکم بر نظام های آموزشی رسمی و پیامدهای آن ها بر شکل گیری و رشد تفکر خلاق دانش آموزان می پردازد. ساختارهای کنترلی در آموزش، شامل برنامه های درسی متمرکز، شیوه های ارزشیابی استانداردشده، نظام های انضباطی مبتنی بر اطاعت، و الگوهای تدریس معلم محور، به عنوان سازوکارهایی تلقی می شوند که با هدف نظم بخشی، یکسان سازی و پیش بینی پذیری فرآیند یادگیری طراحی شده اند. با این حال، یافته های نظری و مطالعات پیشین نشان می دهد که غلبه چنین ساختارهایی می تواند به محدودسازی خودانگیختگی، کاهش جرات تجربه گری، و تضعیف تفکر واگرا در دانش آموزان منجر شود. این پژوهش با بهره گیری از روش مطالعه کتابخانه ای و تحلیل محتوای منابع علمی، به واکاوی رابطه میان کنترل آموزشی و خلاقیت شناختی می پردازد و نشان می دهد که هرچه میزان کنترل بیرونی بر فرآیند یادگیری افزایش یابد، فرصت های رشد تفکر خلاق، حل مسئله نوآورانه و تولید ایده های اصیل کاهش می یابد. نتایج تحلیل حاکی از آن است که نظام های آموزشی مبتنی بر کنترل سخت گیرانه، گرچه ممکن است در تحقق اهداف کوتاه مدت آموزشی موفق عمل کنند، اما در بلندمدت زمینه ساز انفعال ذهنی، وابستگی شناختی و کاهش سرمایه خلاق نسل آینده خواهند بود. در پایان، مقاله بر ضرورت بازاندیشی در ساختارهای کنترلی آموزش و حرکت به سوی الگوهای یادگیری انعطاف پذیر، مشارکت محور و خلاقیت گرا تاکید می کند.

کلیدواژه ها:

ساختارهای کنترلی ، نظام آموزشی ، تفکر خلاق ، برنامه درسی متمرکز ، ارزشیابی استاندارد ، خودانگیختگی شناختی