تحلیل نقش آموزش و پرورش در پرورش تفکر خلاق وحل مسئله

در جهان معاصر که با پیچیدگی های فزاینده اجتماعی، علمی و فناورانه همراه است، نظام های آموزش و پرورش بیش از هر زمان دیگری با مسئولیت پرورش انسان هایی مواجه اند که قادر به تفکر خلاق، تحلیل مسائل پیچیده و ارائه راه حل های نوآورانه باشند. تفکر خلاق و مهارت حل مسئله به عنوان دو مولفه اساسی شایستگی های قرن بیست ویکم، نقشی تعیین کننده در موفقیت تحصیلی، حرفه ای و اجتماعی افراد ایفا می کنند. این مقاله با رویکردی تحلیلی نظری، به بررسی نقش آموزش و پرورش در شکل دهی، تقویت و نهادینه سازی تفکر خلاق و توانایی حل مسئله در فراگیران می پردازد. در این راستا، ابتدا مفاهیم بنیادین تفکر خلاق و حل مسئله از منظر نظریه پردازان حوزه روان شناسی شناختی و علوم تربیتی تبیین شده و سپس جایگاه این مهارت ها در اهداف، برنامه های درسی و روش های تدریس نظام های آموزشی مورد تحلیل قرار می گیرد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که غلبه رویکردهای سنتی، حافظه محور و معلم محور در بسیاری از نظام های آموزشی، مانعی جدی در مسیر پرورش خلاقیت و حل مسئله به شمار می رود، در حالی که بهره گیری از رویکردهای نوین یاددهی یادگیری نظیر یادگیری مبتنی بر مسئله، آموزش اکتشافی، یادگیری مشارکتی و محیط های یادگیری انعطاف پذیر می تواند زمینه رشد تفکر واگرا، تفکر انتقادی و توانمندی حل مسائل واقعی زندگی را فراهم سازد. همچنین مقاله تاکید می کند که نقش معلم، به عنوان تسهیل گر یادگیری و طراح موقعیت های آموزشی خلاق، و نیز فضای مدرسه به عنوان محیطی امن برای تجربه، خطا و نوآوری، از عوامل کلیدی در تحقق این اهداف به شمار می آیند. در نهایت، مقاله با ارائه تحلیلی جامع، بر ضرورت بازنگری در سیاست ها، برنامه های درسی و نظام ارزشیابی آموزش و پرورش به منظور حرکت از آموزش صرف دانش محور به سوی پرورش مهارت های تفکر خلاق و حل مسئله تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

آموزش و پرورش ، تفکر خلاق ، حل مسئله ، یادگیری نوین ، مهارت های شناختی ، نقش معلم