رقابت های ناسالم آموزشی و پیامدهای روان شناختی فشارهای تحصیلی

نظام آموزشی مدرن، در کنار فرصت های رشد علمی، بستر رقابت های فزاینده ای را ایجاد کرده است که در بسیاری از کشورها، به ویژه در نظام های آزمون محور، به شکل رقابت های ناسالم و همراه با فشار روانی مضاعف بر دانش آموزان بروز می کند. پژوهش حاضر با مرور مطالعات تجربی و نظری نوین، به بررسی مکانیزم های روان شناختی این رقابت ها و پیامدهای آن بر سلامت روان، اضطراب، خودپنداره تحصیلی و روابط خانوادگی می پردازد. یافته ها نشان می دهد فشارهای ناشی از مقایسه اجتماعی، ارزیابی های مکرر عملکرد و انتظارات نامتوازن والدین و معلمان، با افزایش اضطراب تحصیلی، کاهش انگیزش درونی، بروز احساس ناکافی بودن و احتمال افسردگی همراه است. همچنین، رقابت های ناسالم باعث جایگزینی انگیزه بیرونی با انگیزه درونی، افت تاب آوری تحصیلی، و تضعیف سلامت روانی دانش آموزان می شود. پیشنهاد می شود سیاست گذاران آموزشی با اصلاح نظام ارزشیابی، آموزش مهارت های خودنظم دهی هیجانی و ایجاد محیط های یادگیری حمایتی، از شدت این پیامدها بکاهند.

کلیدواژه ها:

رقابت تحصیلی ، فشارهای روان شناختی ، انگیزش درونی ، اضطراب تحصیلی ، سلامت روان