بررسی رابطه بین استفاده از فضای مجازی و سرمایه اجتماعی جوانان

گسترش فناوری های اطلاعات و ارتباطات و نفوذ روزافزون فضای مجازی در زندگی روزمره، یکی از ویژگی های بارز عصر حاضر است که شیوه های تعامل، ارتباط و شکل گیری روابط اجتماعی را دگرگون کرده است. جوانان به عنوان پیشروترین و فعال ترین قشر در بهره گیری از این فضا، بیشترین زمان را در شبکه های اجتماعی صرف می کنند و این پدیده تاثیرات عمیقی بر نحوه جامعه پذیری و تعاملات آنان داشته است. این پژوهش با رویکردی توصیفی-تحلیلی به واکاوی رابطه میان استفاده از فضای مجازی و ابعاد مختلف سرمایه اجتماعی جوانان می پردازد و تلاش دارد تا چگونگی تاثیرگذاری ابزارهای دیجیتال بر پیوندهای اجتماعی را تبیین کند. یافته های نظری این مطالعه نشان می دهد که رابطه میان فضای مجازی و سرمایه اجتماعی، رابطه ای دوگانه و پیچیده است. از یک سو، فضای مجازی با فراهم کردن بسترهایی برای ارتباطات گسترده، کاهش هزینه های تعامل و امکان عضویت در گروه های متنوع، می تواند به افزایش سرمایه اجتماعی پلکانی و اتصالی منجر شود و فرصت های جدیدی برای مشارکت مدنی و همبستگی ایجاد کند. از سوی دیگر، استفاده افراطی و نادرست از این فضا می تواند منجر به ضعف در روابط چهره به چهره، کاهش اعتماد بین فردی، فردگرایی و انزوای اجتماعی شود که همگی نشانه هایی از فرسایش سرمایه اجتماعی هستند. در نهایت، استنتاج می شود که فضای مجازی به خودی خود نه عامل تقویت و نه عامل تضعیف سرمایه اجتماعی است، بلکه ماهیت استفاده، نوع محتوا و زمینه های فرهنگی تعیین کننده نتیجه نهایی هستند. این مقاله پیشنهاد می کند که با آموزش سواد رسانه ای و تقویت فرهنگ استفاده مسئولانه، می توان پتانسیل های فضای مجازی را برای غنی سازی شبکه های اجتماعی و افزایش سرمایه اجتماعی جوانان به کار گرفت و از پیامدهای منفی آن کاست.

کلیدواژه ها:

فضای مجازی ، سرمایه اجتماعی ، جوانان ، شبکه های اجتماعی ، مشارکت مدنی