یادگیری خود پایه و استقلال روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان

یادگیری خودپایه به عنوان یکی از رویکردهای نوین آموزشی، بر نقش فعال فراگیران در مدیریت، هدایت و ارزیابی فرآیند یادگیری تاکید دارد و در سال های اخیر توجه پژوهشگران حوزه علوم تربیتی و روان شناسی آموزشی را به خود جلب کرده است. این رویکرد با تقویت مهارت های خودتنظیمی، خودکارآمدی و تصمیم گیری مستقل، زمینه ساز رشد استقلال روانی فراگیران می شود و می تواند نقش مهمی در ارتقای پیشرفت تحصیلی آنان ایفا کند. استقلال روانی به توانایی فرد در کنترل هیجانات، مدیریت رفتار و اتخاذ تصمیم های مستقل در موقعیت های تحصیلی اشاره دارد و یکی از عوامل اساسی موفقیت تحصیلی و سازگاری آموزشی به شمار می رود. هدف پژوهش حاضر بررسی نقش یادگیری خودپایه در تقویت استقلال روانی و پیشرفت تحصیلی دانش آموزان است. این پژوهش از نوع کاربردی و با روش توصیفی–تحلیلی انجام شده و با تکیه بر مبانی نظری و پیشینه پژوهشی داخلی و خارجی، به تبیین ارتباط میان این سه متغیر پرداخته است. یادگیری خودپایه با فراهم کردن فرصت برنامه ریزی فردی، نظارت بر یادگیری و ارزیابی مستمر عملکرد، موجب افزایش احساس کنترل و مسئولیت پذیری در فراگیران می شود. این احساس کنترل، نقش مهمی در کاهش وابستگی روانی و افزایش استقلال روانی ایفا می کند. یافته های پژوهش های پیشین نشان می دهد که دانش آموزانی که از مهارت های یادگیری خودپایه برخوردارند، در مواجهه با چالش های تحصیلی از راهبردهای سازگارانه تری استفاده می کنند، اضطراب کمتری تجربه می نمایند و عملکرد تحصیلی بالاتری دارند. همچنین استقلال روانی به عنوان یک متغیر میانجی، می تواند اثر یادگیری خودپایه بر پیشرفت تحصیلی را تقویت کند. نتایج این پژوهش حاکی از آن است که توجه همزمان به ابعاد شناختی و روان شناختی یادگیری، می تواند زمینه ساز ارتقای کیفیت آموزش و یادگیری پایدار شود. بر این اساس، پیشنهاد می شود برنامه ریزان آموزشی و معلمان با بهره گیری از رویکرد یادگیری خودپایه، محیط های آموزشی فعال، مشارکتی و فردمحور ایجاد کنند تا ضمن تقویت استقلال روانی دانش آموزان، زمینه پیشرفت تحصیلی آنان فراهم گردد. این رویکرد می تواند به عنوان الگویی اثربخش در نظام های آموزشی مورد توجه قرار گیرد.

کلیدواژه ها:

وابستگی روانی.خودپایه.ابعادشناختی.چالش تحصیلی