تاثیر هم افزایی فعالیت های پرورشی و اجرایی بر سلامت روان دانش آموزان ابتدایی

این پژوهش با هدف بررسی تاثیر هم افزایی فعالیت های پرورشی و اجرایی بر سلامت روان دانش آموزان دوره ابتدایی انجام شد. فعالیت های اجرایی نیز شامل برنامه های مدیریت زمان و مسئولیت پذیری، مشارکت در تصمیم گیری های مدرسه، فعالیت های گروهی حل مسئله، پروژه های عملی محیطی، و ایفای نقش های سازمان یافته روزانه می شود. هم افزایی این دو حوزه به معنای ادغام هدفمند آن ها در برنامه های مدرسه ای است تا اثرات مثبت چندجانبه بر ابعاد مختلف سلامت روان ایجاد گردد. روش پژوهش نیمه تجربی با طرح پیش آزمون-پس آزمون و گروه کنترل بود. جامعه آماری دانش آموزان پایه های چهارم تا ششم ابتدایی در مدارس دولتی شهر تهران بود. نمونه شامل ۱۲۰ نفر (به روش خوشه ای چندمرحله ای) انتخاب و به چهار گروه تقسیم شد: گروه تجربی ۱ (فعالیت های پرورشی)، گروه تجربی ۲ (فعالیت های اجرایی)، گروه تجربی ۳ (هم افزایی پرورشی-اجرایی)، و گروه کنترل. مداخله طی ۱۲ جلسه ۹۰ دقیقه ای اجرا گردید. ابزارهای پژوهش شامل پرسشنامه سلامت روان کودکان (SDQ) و مقیاس رفاه روان شناختی دانش آموزی بود. داده ها با استفاده از تحلیل کوواریانس تک متغیره و چندمتغیره تحلیل شد. نتایج نشان داد که گروه هم افزایی در مقایسه با گروه های تک حوزه ای و کنترل، بهبود معنادار بیشتری در همه مولفه های سلامت روان داشت؛ شامل کاهش اضطراب و استرس (p<۰.۰۰۱)، افزایش انگیزه و علاقه به یادگیری، بهبود مهارت های ارتباطی، ارتقای عزت نفس و خودکارآمدی، و تقویت احساس تعلق به مدرسه. اندازه اثر در گروه هم افزایی برای سلامت روان کلی حدود ۱.۳۸ بود که نشان دهنده تاثیر بسیار قوی است. یافته ها حاکی از آن است که ترکیب فعالیت های پرورشی و اجرایی اثرات هم افزایی ایجاد می کند و نسبت به اجرای جداگانه هر کدام، تاثیر پایدارتر و عمیق تری بر رفاه عاطفی و روانی دانش آموزان دارد. این پژوهش پیشنهاد می کند که سیاست گذاران آموزشی و مدیران مدارس به سمت طراحی برنامه های یکپارچه حرکت کنند تا مدرسه به محیطی جامع برای رشد همزمان شناختی، عاطفی و اجتماعی تبدیل شود.

کلیدواژه ها:

هم افزایی ، فعالیت های پرورشی ، فعالیت های اجرایی ، سلامت روان ، دانش آموزان ابتدایی.