ارزشیابی کیفی، نه کمی: هنر دیدن رشد واقعی دانش آموز/

چکیدهدر زیست بوم آموزشی معاصر، گذار از «فرهنگ آزمون محور» و «نمره گرایی» به سمت رویکردهای فرآیندی و توصیفی، یکی از چالش برانگیزترین و در عین حال ضروری ترین تحولات محسوب می شود. نظام های آموزشی سنتی که بر پایه اعداد کمی (۰ تا ۲۰) بنا شده اند، اغلب در سنجش ابعاد پیچیده رشد شناختی، عاطفی و مهارتی دانش آموزان ناتوان هستند. این مقاله با رویکردی انتقادی-تحلیلی و با هدف تبیین ضرورت جایگزینی نگاه کیفی به جای کمی، به بررسی عمیق ابعاد مختلف ارزشیابی توصیفی می پردازد. در این نوشتار، استدلال می شود که نمره به عنوان یک نماد تقلیل گرا، هویت تحصیلی دانش آموز را مخدوش کرده و انگیزه درونی را به انگیزه بیرونی تقلیل می دهد. در مقابل، ارزشیابی کیفی به مثابه «هنر دیدن» و «روایتگری رشد»، معلم را قادر می سازد تا لایه های پنهان یادگیری را آشکار سازد. این مقاله در هشت بخش مجزا، مبانی فلسفی و روان شناختی حذف نمره، ابزارهای کارآمد سنجش کیفی (مانند پوشه کار و روبریک)، نقش مشاهده گری معلم، اهمیت بازخورد سازنده، جایگاه خودارزیابی و چالش های تعامل با والدین را مورد واکاوی قرار می دهد. نتایج نشان می دهد که اجرای موفقیت آمیز ارزشیابی کیفی نیازمند تغییر پارادایم ذهنی از «سنجش یادگیری» به «سنجش برای یادگیری» است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: ارزشیابی کیفی-توصیفی ، سنجش فرآیندی ، بازخورد موثر ، پوشه کار ، روبریک ، روانشناسی یادگیری ، انگیزه درونی ، سنجش اصیل.