بررسی بازتاب مولفه های بنیادین آیین بودیسم در اشعار غنی کشمیری

این پژوهش به بررسی و تحلیل بازتاب مفاهیم بنیادین آیین بودیسم در اشعار غنی کشمیری (ملا عبدالغنی ناصری) می پردازد. غنی کشمیری، شاعر برجسته سبک هندی در قرن یازدهم هجری، با وجود تعلق ظاهری به سنت عرفان اسلامی، در اشعار خود اشارات و نمادهایی را به کار برده است که نزدیکی شگفت انگیزی با آموزه های بودایی، به ویژه مفاهیمی چون آناتا (بی خویشی)، کارما (عمل و عکس العمل)، ناپایداری (آنیکا) و رنج (دوکها) دارند. این تحقیق با اتخاذ رویکردی تطبیقی و با استفاده از روش تحلیل محتوای کیفی، ابیات منتخب دیوان غنی را با مبانی نظری بودیسم و عرفان اسلامی مقایسه می کند. یافته ها نشان می دهند که ساختار جهان بینی شاعر، تاثیرپذیری عمیقی از مکاتب فکری شرق دور، به ویژه بودیسم که در کشمیر ریشه های تاریخی قوی داشته، پذیرفته است. این نتایج بر شباهت های ساختاری بین مفاهیم نفی تعینات در عرفان وحدت وجودی و مفهوم آناتا تاکید نموده و چگونگی تبدیل این مفاهیم به زبانی عرفانی توسط غنی را تبیین می کند. نتیجه نهایی آن است که شعر غنی کشمیری را باید نوعی عرفان سلبی بینافرهنگی دانست؛ عرفانی که در آن، رهایی نه در اثبات حقیقتی متعالی، بلکه در گسست از تعینات، توهم «من» و دلبستگی به جهان ناپایدار تحقق می یابد.

کلیدواژه ها:

غنی کشمیری ، بودیسم ، عرفان تطبیقی ، آناتا ، کارما ، ناپایداری ، شعر فارسی