بررسی چالش های مدیریت مدارس در مناطق محروم و ارایه راهکارهای مناسب

این مقاله به بررسی عمیق و نظام مند چالش های چندلایه و درهم تنیده ای می پردازد که مدیریت مدارس در مناطق محروم با آنها مواجه است و در پی ارائه راهکارهایی جامع و زمینه محور برای فائق آمدن بر این موانع است. با پذیرش این پیش فرض که عدالت آموزشی نه به معنای برابری صوری، بلکه به معنای تخصیص منابع و توجه بیشتر به کسانی است که در موقعیت نامساعدتری قرار دارند، این پژوهش استدلال می کند که مدیریت موثر در این مناطق، فراتر از کاربرد الگوهای استاندارد مدیریت آموزشی، نیازمند رویکردی تاب آور، منعطف، مشارکتی و مبتنی بر دارایی های محلی است. مقاله با واکاوی ساختاری فقر چندبعدی—که در ابعاد اقتصادی، فرهنگی، اجتماعی و زیرساختی نمایان می شود—به تحلیل تاثیر مستقیم این عوامل بر کارکرد مدرسه، از جمله جذب و نگهداشت معلمان مجرب، حضور پیوسته دانش آموزان، مشارکت خانواده ها و دسترسی به منابع اولیه می پردازد. در این چارچوب، مدیر مدرسه نه به عنوان یک کارگزار اداری دورافتاده، بلکه به عنوان یک رهبر تحول آفرین، یک مددکار اجتماعی، یک رابط جامعه و یک مبارز خستگی ناپذیر برای تامین حداقل های کیفیت آموزشی ترسیم می شود. یافته ها حاکی از آن است که چالش های اصلی شامل کمبودهای شدید مالی و فیزیکی، مشکلات حاد نیروی انسانی (کمبود، فرسودگی و جابجایی بالای معلمان)، مسائل پیچیده دانش آموزان (سوءتغذیه، کار کودک، مهاجرت، مشکلات سلامت روان)، فاصله فرهنگی بین مدرسه و جامعه، و نبود شبکه های حمایتی موثر است. در مواجهه با این چالش های عظیم، مقاله بر خلاف رویکردهای تک بعدی و وارداتی، بر ضرورت راهکارهای یکپارچه و چندسطحی تاکید می ورزد که در سه محور راهبردهای مدیریتی درون مدرسه ای، ایجاد مشارکت های استراتژیک با جامعه محلی و نهادهای بیرونی، و اصلاحات سیاستی در سطح کلان قابل دسته بندی هستند. نتیجه گیری نهایی بر این امر تاکید دارد که تحول در مدارس مناطق محروم، مستلزم عبور از نگاه درمانی و کمبودمحور، به سوی شناسایی و تقویت دارایی ها و سرمایه های اجتماعی موجود در خود جامعه محروم و اعتماد به توانایی ذاتی مدیران و معلمان این مناطق برای خلق راه حل های نوآورانه و پایدار است.

کلیدواژه ها:

مدیریت مدارس مناطق محروم ، عدالت آموزشی ، فقر چندبعدی ، رهبری تحول آفرین ، مشارکت جامعه محلی ، تاب آوری مدرسه ، دارایی محوری ، چالش های نیروی انسانی ، شبکه های حمایتی ، سیاست گذاری جبرانی.