بررسی تاثیر ارتباط کلامی و غیرکلامی معلم بر انگیزش دانش آموزان

این مقاله با رویکردی تحلیلی و میان رشته ای، به واکاوی ابعاد پیچیده و چندلایه تاثیر ارتباط کلامی و غیرکلامی معلم بر انگیزش دانش آموزان می پردازد و با عبور از رویکردهای ساده انگارانه، سازوکارهای ظریف و درهم تنیده این رابطه را در بافت پویای کلاس درس مورد کاوش قرار می دهد. ارتباط آموزشی موثر، که در آن پیام های کلامی و غیرکلامی در هماهنگی کامل و تقویت کننده یکدیگر قرار دارند، به عنوان یکی از بنیادی ترین و قدرتمندترین عوامل شکل دهنده جو عاطفی-انگیزشی کلاس و تعیین کننده سطح درگیری تحصیلی دانش آموزان شناخته می شود. یافته های این پژوهش نشان می دهد که ارتباط غیرکلامی معلم - شامل زبان بدن، تماس چشمی، حالت های چهره، فاصله فیزیکی، لحن صدا و استفاده از سکوت - نه تنها مکمل ارتباط کلامی است، بلکه در بسیاری از موقعیت های آموزشی، تاثیری قوی تر و بی واسطه تر بر ادراک دانش آموزان از حمایت، علاقه و انتظارات معلم دارد. این ارتباط دوگانه از طریق مکانیسم های روانشناختی متعددی بر انگیزش دانش آموزان تاثیر می گذارد، از جمله شکل دهی به احساس تعلق و ارتباط، تقویت خودکارآمدی تحصیلی، ایجاد امنیت روانی برای ریسک پذیری شناختی، و انتقال غیرمستقیم ارزش و اهمیت موضوع درس. مقاله حاضر با شناسایی چالش های معاصر در برقراری ارتباط آموزشی موثر - از جمله موانع ناشی از کلاس های پرجمعیت، تفاوت های فرهنگی، گسترش آموزش مجازی و محدودیت های حرفه ای معلمان - راهکارهای عملی مبتنی بر شواهد را در سطوح فردی، سازمانی و آموزشی ارائه می دهد و بر ضرورت بازاندیشی جدی در برنامه های تربیت معلم و توسعه حرفه ای آنان با محوریت پرورش شایستگی های ارتباطی جامع تاکید می ورزد.

کلیدواژه ها:

ارتباط کلامی معلم ، ارتباط غیرکلامی معلم ، انگیزش دانش آموزان ، خودکارآمدی تحصیلی ، جو روانی-اجتماعی کلاس ، تعلق تحصیلی ، بازخورد حمایتی ، هوش هیجانی آموزشی