اخلاق و حریم خصوصی در استفاده از هوش مصنوعی در محیط های آموزشی

این مقاله به تحلیل موشکافانه و نظام مند مسئله ی پیچیده و حیاتی اخلاق و حریم خصوصی در پیوند با ادغام روزافزون سیستم های هوش مصنوعی در محیط های آموزشی می پردازد. با پذیرش این واقعیت که هوش مصنوعی پتانسیل انقلابی برای شخصی سازی یادگیری، بهینه سازی مدیریت و دموکراتیک سازی دسترسی به آموزش دارد، این پژوهش استدلال می کند که این تحول، همزمان مخاطرات بی سابقه ای را برای حریم شخصی دانش آموزان، استقلال حرفه ای معلمان و برابری در نظام تربیتی ایجاد می کند. مقاله با بررسی چارچوب های اخلاقی کلیدی—شامل سودمندی، عدالت، شفافیت، مسئولیت پذیری و احترام به کرامت انسانی—به واکاوی تنش های ذاتی میان کارایی فناورانه و ارزش های تربیتی می پردازد. تمرکز ویژه بر مفاهیم «حریم خصوصی داده های آموزشی» به عنوان مجموعه ای گسترده از اطلاعات حساس—از الگوهای تعامل و اشتباهات شناختی گرفته تا نشانه های عاطفی و رفتاری—و «تفسیرپذیری» سیستم های پیچیده ای است که سرنوشت تحصیلی افراد را تحت تاثیر قرار می دهند. یافته ها نشان می دهند که جمع آوری بی دریغ داده ها، ایجاد پروفایل های پیش بینیکننده، اتوماسیون تصمیم گیری های حساس (مانند رتبه بندی یا تشخیص نیاز ویژه) و خطر تقویت سوگیری های موجود، عمده ترین حوزه های نگرانی هستند. در مواجهه با چالش های عظیمی همچون فقدان چارچوب های قانونی مناسب، عدم بلوغ فناوری های «هوش مصنوعی قابل توضیح»، قدرت انحصاری پلتفرم های تجاری و کاستی در سواد دیجیتال اخلاقی ذی نفعان، مقاله راهکارهایی چندسطحه ارائه می دهد: از تدوین «منشورهای اخلاقی داده محور» در سطح مدرسه و طراحی مبتنی بر حریم خصوصی از همان آغاز، تا وضع مقررات سختگیرانه در سطح ملی و بین المللی برای محافظت از «منافع عالیه کودک» در عصر دیجیتال. نتیجه گیری نهایی تاکید دارد که آینده ی آموزش نباید در تقابل میان پیشرفت فناوری و اصول اخلاقی تعریف شود، بلکه باید در آموزشی اخلاق مدار متجلی گردد که در آن فناوری نه به عنوان حاکم، بلکه به عنوان ابزاری شفاف، پاسخگو و در خدمت تحقق اهداف انسانی والای تربیت، تحت کنترل دموکراتیک جامعه آموزشی قرار دارد.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: اخلاق هوش مصنوعی ، حریم خصوصی آموزشی ، داده های حساس یادگیری ، تفسیرپذیری ، شفافیت الگوریتمی ، سوگیری در هوش مصنوعی ، عدالت آموزشی ، رضایت آگاهانه ، طراحی محترم به حریم خصوصی ، حکمرانی داده در آموزش.