مبانی ، اصول و روش های تربیت مبتنی بر عبرت و پندآموزی در نهج البلاغه

از کارآمدترین روشهای تربیتی که در قرآن و سیره پیشوایان دینی آمده، روش عبرت است و از مهم ترین ابعاد آن عبرت آموزی و پندآموزی از بزرگان دین است. ازاین رو با توجه به این ضرورت در مطالعه حاضر هدف، بررسی مبانی، اصول و روش های تربیت مبتنی بر عبرت و پندآموزی در نهج البلاغه است. روش پژوهش توصیفی و تحلیلی و برگرفته از منابع کتابخانه ای با تاکید بر نهج البلاغه می باشد. بر اساس تعالیم اسلام، از بهترین روش های تربیت، بهره گیری از مسائل عبرت و پندآموزی است. تربیت مبتنی بر عبرت و پند آموزی از دیدگاه نهج البلاغه تمام ابعاد وجودی انسان را در بر می گیرد و از منظر حضرت علی علیه السلام، عبرت گرفتن از گذشتگان و کسب تجربه، یکی از بهترین روش های تربیت می باشد. روش های تربیتی استخراج شده از نهج-البلاغه شامل روش الگویی، روش محبت، روش عبرت، روش موعظه، روش تشویق و تنبیه است. آثار تربیتی عبرت شامل شناخت دنیا، بازداری از گناه، کشف سنت های ثابت الهی، ارسال پیامبران؛ هلاک ساختن امتها پس از اتمام حجت اله، هلاکت امتها پس بر اثر ستم و ناسپاسی، ازدیاد نعمت در اثر سپاس گزاری، تغییر سرنوشت امتها بر اثر عملکرد خود، سنت پیروزی حق بر باطل، سنت امتحان و آزمایش، سنت استدراج، انتقال تجارب، تحقق وعدههای الهی، هدایت و نجات، الگو گیری می باشد. از مباحث گذشته میتوان نتیجه گرفت که عبرت، حالتی است که در اثر اموری خاص برای انسان پدید میآید. طی این حالت انسان از امری محسوس و ظاهری به معرفتی باطنی و غیر محسوس دست مییابد. پیامد این معرفت تغییری است که در سلوک و رفتار انسان به وجود میآید. نقش عمده را در ایجاد چنین حالتی خود فرد بهعهده دارد و از این لحاظ عبرت یک روش خودتربیتی محسوب میشود.

کلیدواژه ها:

تربیت ، عبرت ، پندآموزی ، نهج البلاغه ، امام علی (ع).