مطالعه کیفی چالش های آموزش جنسیت در کتاب های درسی از دیدگاه معلمان زن و مرد

پژوهش حاضر با هدف شناسایی و تحلیل چالش های آموزش جنسیت در کتاب های درسی از دیدگاه معلمان زن و مرد انجام شده است. آموزش جنسیت به عنوان یکی از مولفه های اساسی تربیت اجتماعی، نقش مهمی در شکل دهی به هویت، نگرش ها و رفتارهای دانش آموزان دارد. با این حال، محتوای کتاب های درسی و نحوه ارائه مفاهیم مرتبط با جنسیت همواره محل بحث و چالش بوده است. این مطالعه با رویکرد کیفی و از طریق روش تحلیل محتوای کیفی نظرات معلمان انجام شد. جامعه پژوهش شامل معلمان زن و مرد مقطع ابتدایی و متوسطه اول بود که با استفاده از روش نمونه گیری هدفمند و با معیار اشباع نظری انتخاب شدند. داده ها از طریق مصاحبه نیمه ساختاریافته عمیق جمع آوری و با استفاده از روش کدگذاری موضوعی تحلیل شد. یافته ها نشان داد که چالش های آموزش جنسیت در کتاب های درسی در پنج مضمون اصلی دسته بندی می شوند: چالش های محتوایی (کلیشه سازی جنسیتی، حذف یا کمرنگ سازی نقش زنان، عدم تنوع در تصویرسازی ها)، چالش های آموزشی (نبود راهنمای تدریس مناسب، عدم تطابق با نیازهای سنی دانش آموزان)، چالش های فرهنگی-اجتماعی (تعارض با هنجارهای محلی، مقاومت خانواده ها)، چالش های زبانی و نگارشی (استفاده از زبان جنسیتی، کلی گویی) و چالش های ساختاری (فقدان آموزش معلمان، نبود فضای گفت وگوی ایمن). همچنین تفاوت های معناداری بین دیدگاه معلمان زن و مرد در درک و اولویت بندی این چالش ها مشاهده شد. معلمان زن بیشتر بر کلیشه سازی و تبعیض محتوایی تاکید داشتند، در حالی که معلمان مرد چالش های اجرایی و فرهنگی را پررنگ تر می دیدند. این مطالعه نتیجه می گیرد که بازنگری جدی در محتوای کتاب های درسی با مشارکت فعال معلمان و کارشناسان حوزه جنسیت، همراه با آموزش تخصصی معلمان، برای ایجاد توازن جنسیتی و ارائه آموزش جامع و غیرتبعیض آمیز ضروری است.

کلیدواژه ها:

: آموزش جنسیت ، کتاب های درسی ، چالش های آموزشی ، معلمان ، مطالعه کیفی ، تحلیل محتوا