نقش فعالیت های فوق برنامه ورزشی در پیشگیری از رفتارهای پرخطر نوجوانان

هدف این پژوهش بررسی نقش فعالیت های فوق برنامه ورزشی در پیشگیری از رفتارهای پرخطر نوجوانان است. رفتارهای پرخطر نوجوانی مانند مصرف مواد، خشونت، بزهکاری، روابط جنسی ناایمن و سایر رفتارهای ضداجتماعی، تهدیدهای جدی برای سلامت فردی و اجتماعی محسوب می شوند. فعالیت های ورزشی فوق برنامه به عنوان بخشی از برنامه های غنی سازی محیط مدرسه و اوقات فراغت، پتانسیل قابل توجهی در ایجاد یک مسیر رشد مثبت برای نوجوانان دارند. این پژوهش با روش توصیفی-تالیفی و با تحلیل نظام مند منابع علمی در حوزه روان شناسی نوجوانی، جامعه شناسی ورزش و پیشگیری اولیه انجام شده است. یافته ها نشان داد که مشارکت منظم و ساختاریافته در فعالیت های ورزشی فوق برنامه، از طریق مکانیسم های مختلفی می تواند به عنوان یک عامل محافظتی در برابر رفتارهای پرخطر عمل کند. این مکانیسم ها شامل: ۱) پر کردن اوقات فراغت و کاهش فرصت انحراف، ۲) تامین نیازهای روانی-اجتماعی مانند نیاز به تعلق، شایستگی و خودمختاری، ۳) رشد مهارت های زندگی مانند خودتنظیمی، مدیریت هیجان، تاب آوری، کار گروهی و رهبری، ۴) تقویت خودپنداره و عزت نفس از طریق دستاوردهای ورزشی و پذیرش توسط همتایان، ۵) ایجاد ارتباط با بزرگسالان حمایت گر (مربیان) به عنوان الگوهای مثبت، و ۶) ترویج ارزش های سالم مانند انضباط، تلاش، احترام و بازی جوانمردانه است. فعالیت های ورزشی با کاهش علائم افسردگی و اضطراب، افزایش وابستگی به مدرسه و ایجاد هویت اجتماعی مثبت، زمینه را برای انتخاب های سالم تر در نوجوان فراهم می آورند. با این حال، اثربخشی این نقش به کیفیت محیط ورزشی، رویکرد مربیگری، سطح مشارکت و ادغام فعالیت ها با برنامه های آموزشی مدرسه بستگی دارد. در پایان، راهکارهایی برای طراحی و اجرای اثربخش برنامه های ورزشی فوق برنامه با هدف پیشگیری ارائه شده است.

کلیدواژه ها:

فعالیت فوق برنامه ورزشی ، رفتارهای پرخطر ، نوجوانان ، پیشگیری ، عوامل محافظتی ، تاب آوری