راهبرد هوش مصنوعی در سنجش و ارزشیابی ازمون های مدرسه

تحولات شتابان فناوری های دیجیتال در دهه های اخیر، به ویژه گسترش هوش مصنوعی، نظام های آموزشی را با تغییرات بنیادین در حوزه های یاددهی–یادگیری، مدیریت آموزشی و به طور خاص سنجش و ارزشیابی تحصیلی مواجه ساخته است. سنجش و ارزشیابی به عنوان یکی از ارکان اساسی نظام آموزش مدرسه ای، نقش تعیین کننده ای در هدایت فرایند یادگیری، بازخورددهی به معلمان و دانش آموزان و تصمیم گیری های آموزشی ایفا می کند و ازاین رو، ورود هوش مصنوعی به این حوزه می تواند پیامدهای عمیق و چندبعدی به همراه داشته باشد. هدف این پژوهش، تبیین راهبردهای هوش مصنوعی در سنجش و ارزشیابی آزمون های مدرسه ای با تاکید بر بهبود کیفیت، عدالت آموزشی و کارآمدی نظام ارزشیابی است. این مقاله با رویکرد تحلیلی–توصیفی و بر اساس مرور نظام مند منابع علمی داخلی، به بررسی ظرفیت ها، چالش ها و الزامات به کارگیری هوش مصنوعی در طراحی، اجرا و تحلیل آزمون های آموزشی می پردازد. یافته های تحلیلی نشان می دهد که هوش مصنوعی می تواند با فراهم سازی ارزشیابی های تطبیقی، تحلیل دقیق داده های یادگیری، کاهش خطای انسانی و ارائه بازخوردهای شخصی سازی شده، زمینه ارتقای اعتبار و پایایی سنجش های آموزشی را فراهم سازد. در عین حال، چالش هایی نظیر ملاحظات اخلاقی، امنیت داده ها، سوگیری الگوریتمی، آمادگی حرفه ای معلمان و الزامات فرهنگی و نهادی، ضرورت اتخاذ راهبردهای بومی و سیاست گذاری آگاهانه را برجسته می سازد. نتایج این پژوهش بر لزوم نگاه راهبردی، تدریجی و مسئولانه به کاربرد هوش مصنوعی در ارزشیابی مدرسه ای تاکید دارد و نشان می دهد که موفقیت این رویکرد مستلزم هم سویی فناوری با اهداف تربیتی، اصول عدالت آموزشی و ارزش های فرهنگی نظام تعلیم و تربیت است.

کلیدواژه ها:

هوش مصنوعی ، سنجش و ارزشیابی آموزشی ، آزمون های مدرسه ای ، ارزشیابی هوشمند ، عدالت آموزشی