خلاقیت در روش های تدریس و پرورش خلاقیت در دانش آموزان

خلاقیت به عنوان یکی از مولفه های بنیادین توسعه فردی و اجتماعی، در نظام آموزشی امروز جایگاهی اساسی یافته است و نقش معلمان در پرورش آن میان دانش آموزان، بیش از هر زمان دیگری حیاتی است. روش های تدریس سنتی که عمدتا بر انتقال اطلاعات و حفظ طوطی وار دانش استوارند، توان پاسخ گویی به نیازهای یادگیری نسل جدید را ندارند و ضرورت بازنگری رویکردهای آموزشی مبتنی بر خلاقیت روزبه روز آشکارتر می شود. پژوهش حاضر با هدف واکاوی مفهوم خلاقیت در آموزش و شناسایی راهبردهای موثر تدریس خلاق، تلاش کرده است ضمن بررسی مبانی نظری مرتبط، الگویی کارآمد برای پرورش خلاقیت در دانش آموزان ارایه دهد. در این مسیر، با بهره گیری از رویکردی کیفی و تحلیل محتوای پژوهش های علمی موجود، مولفه های اصلی در تدریس خلاق شناسایی و بر اساس یافته های تربیتی و روان شناختی طبقه بندی شده اند. نتایج مطالعه نشان می دهد که تدریس خلاق ترکیبی از انتخاب آگاهانه محتوا، ایجاد فضای یادگیری پویا، احترام به تفاوت های فردی، و استفاده از راهکارهای نوآورانه در فرآیند آموزش است. علاوه بر این، رویکردهای مبتنی بر تفکر واگرا، پرسش گری، و یادگیری اکتشافی، بیشترین تاثیر را در رشد قابلیت های خلاق دانش آموزان داشته اند. پژوهش بیانگر آن است که معلم خلاق نه تنها انتقال دهنده دانش، بلکه تسهیل گر تفکر و انگیزش است، و توان او در خلق موقعیت های یادگیری، نفس فرایند آموزش را متحول می کند. همچنین، خلاقیت آموزشی رابطه مستقیمی با نوع نگرش معلم به یادگیری درونی و خودراهبر دارد؛ هنگامی که تدریس از سطح انتقالی به سطح تعاملی تغییر یابد، بستر شکوفایی استعدادها مهیا می شود. در نتیجه گیری، پژوهش حاضر نشان می دهد که خلاقیت نه مهارتی منفرد، بلکه شیوه ای از زیستن و یاد دادن است؛ تحول نظام مدرسه هنگامی ممکن می شود که خلاقیت در سطح تفکر آموزشی، برنامه ریزی درسی و تعاملات کلاسی نهادینه گردد. لذا توسعه حرفه ای معلمان و بازطراحی برنامه های تربیت معلم، از ضرورت های اجتناب ناپذیر برای پرورش خلاقیت پایدار در نسل آینده است.

کلیدواژه ها:

خلاقیت ، روش های تدریس ، پرورش خلاقیت ، آموزش نوآورانه ، یادگیری اکتشافی