جایگاه معلمان درارتقای سلامت جسمی وروانی دانش آموزان یک مطالعه میدانی درمدارس

سلامت جسمی و روانی دانش آموزان یکی از ارکان اصلی موفقیت آموزشی و تربیتی در مدارس است. معلمان به دلیل ارتباط نزدیک و مستمر با دانش آموزان، نقش کلیدی در شناسایی زودهنگام مشکلات، ترویج رفتارهای سالم و پیشگیری از اختلالات جسمی و روانی ایفا می کنند. این مطالعه میدانی باهدفبررسی جایگاه واقعی معلمان در ارتقای سلامت جسمی و روانی دانش آموزان در مدارس ایران انجام شده است.پژوهش حاضر از نوع توصیفی - تحلیلی و میدانی است و جامعه آماری آن شامل معلمان و دانش آموزان دوره ابتدایی و متوسطه اول در چند مدرسه منتخب (شهری و روستایی) در یکی از استان های ایران است. ابزار گردآوری داده ها شامل پرسش نامه استاندارد سلامت عمومی (GHQ-۲۸)، پرسش نامهمحققساخته نقش معلم در سلامت جسمی - روانی و مصاحبه نیمه ساختاریافته با معلمان و مشاوران مدرسه بوده است. نمونه گیری به روش خوشه ای چندمرحله ای و حجم نمونه حدود ۳۵۰ دانش آموز و ۱۲۰ معلم تعیین شد.یافته ها نشان داد که بیش از ۶۰ درصد دانش آموزان حداقل یک نشانه از مشکلات جسمی (خستگی مزمن، اختلال خواب، مشکلات تغذیه) یا روانی (اضطراب، افسردگی خفیف تا متوسط، استرس تحصیلی) را تجربه می کنند. معلمان در شناسایی اولیه حدود ۷۵ درصد موارد نقش داشته اند، اما تنها در ۴۰ درصد موارد توانسته اند مداخله موثر (ارجاع به مشاور، آموزش مهارت های مقابله ای یا همکاری با والدین) انجام دهند. موانع اصلی شامل کمبود آموزش تخصصی بهداشت روانی برای معلمان، فشار برنامه درسی سنگین، زمان محدود کلاس ها و نبود حمایت کافی از سوی مدیران و نظام آموزشی بود.نتایج حاکی از آن است که معلمان به عنوان حلقه اول مراقبت سلامت در مدرسه، پتانسیل بالایی برای پیشگیری و ارتقای سلامت جسمی و روانی دارند، اما بدون آموزش هدفمند، حمایت ساختاری و همکاری بین رشته ای (معلم - مشاور - والدین - متخصص بهداشت)، این نقش به طور کامل محقق نمی شود.

کلیدواژه ها:

سلامت جسمی دانش آموزان ، سلامت روانی دانش آموزان ، نقش معلمان ، پیشگیری در مدارس ، مطالعه میدانی ، آموزش بهداشت روانی ، مدارس ایران