اخلاق حرفه ای در آموزش و پژوهش در عصر هوش مصنوعی و داده محوری

تحولات شتابان هوش مصنوعی و گسترش رویکردهای داده محور در آموزش و پژوهش، افق های تازه ای برای بهبود کیفیت یاددهی، یادگیری و تولید دانش گشوده است، اما هم زمان چالش های جدی اخلاق حرفه ای را نیز پیش روی نظام های آموزشی و علمی قرار داده است. این مقاله با هدف تبیین ابعاد اخلاق حرفه ای در آموزش و پژوهش در عصر هوش مصنوعی و داده محوری، به بررسی مفهومی و تحلیلی فرصت ها و چالش های ناشی از به کارگیری فناوری های هوشمند می پردازد. روش تحقیق مقاله به صورت تحلیلی- توصیفی و مبتنی بر مطالعات کتابخانه ای و بررسی نظام مند مقالات معتبر علمی انجام شده است. در این چارچوب، مفاهیم بنیادین اخلاق حرفه ای، چالش هایی مانند حریم خصوصی، سوگیری الگوریتمی، شفافیت تصمیم گیری های هوشمند، صداقت علمی و مسئولیت پذیری حرفه ای کنشگران آموزشی و پژوهشی تحلیل شده اند. یافته های مقاله نشان می دهد که فقدان چارچوب های اخلاقی متناسب با فناوری های نوین می تواند به تضعیف عدالت آموزشی، کاهش اعتماد علمی و آسیب به کرامت انسانی منجر شود. در مقابل، توسعه اخلاق حرفه ای مبتنی بر آگاهی داده ای، مسئولیت انسانی و نظارت اخلاقی می تواند زمینه ساز استفاده اثربخش، عادلانه و مسئولانه از هوش مصنوعی در آموزش و پژوهش باشد و به ارتقای کیفیت نظام های یادگیری و تولید علم کمک کند.

کلیدواژه ها:

اخلاق حرفه ای ، هوش مصنوعی ، داده محوری ، آموزش ، پژوهش علمی