نقش روان شناسی یادگیری در آموزش مفاهیم انتزاعی زیست شناسی: تحلیل نظریه های شناختی (بار شناختی، یادگیری معنادار) در تدریس زیست

آموزش زیست شناسی به دلیل ماهیت مفهومی، فرایندی و انتزاعی بسیاری از مباحث آن، همواره با چالش های شناختی برای یادگیرندگان همراه است. مفاهیمی مانند فرایندهای سلولی، تنظیم ژنتیکی، چرخه های زیستی و سازوکارهای مولکولی، نیازمند پردازش ذهنی عمیق و سازمان یافته هستند. در این میان، روان شناسی یادگیری و نظریه های شناختی نقش تعیین کننده ای در طراحی آموزش موثر و تسهیل یادگیری این مفاهیم ایفا می کنند. هدف پژوهش حاضر، بررسی نقش روان شناسی یادگیری در آموزش مفاهیم انتزاعی زیست شناسی با تمرکز بر دو نظریه مهم شناختی، یعنی نظریه بار شناختی و نظریه یادگیری معنادار است.این پژوهش با رویکرد کتابخانه ای و روش تحلیل اسنادی انجام شده و داده ها از طریق مطالعه و تحلیل منابع معتبر علمی شامل کتاب ها، مقالات علمی پژوهشی داخلی و خارجی و متون تخصصی حوزه آموزش علوم و روان شناسی یادگیری گردآوری شده اند. چارچوب نظری پژوهش مبتنی بر دیدگاه های سویلر در نظریه بار شناختی و آزوبل در نظریه یادگیری معنادار است. یافته های تحلیلی نشان می دهد که عدم توجه به ظرفیت محدود حافظه کاری در تدریس زیست شناسی، منجر به افزایش بار شناختی و یادگیری سطحی می شود، درحالی که به کارگیری اصول کاهش بار شناختی و سازمان دهی مفاهیم بر پایه دانش پیشین، یادگیری عمیق تری را رقم می زند. همچنین، نظریه یادگیری معنادار با تاکید بر پیوند مفاهیم جدید با ساختار شناختی موجود، می تواند درک مفاهیم انتزاعی زیست شناسی را به طور معناداری بهبود بخشد. در مجموع، نتایج این پژوهش بر ضرورت بهره گیری آگاهانه از نظریه های شناختی در طراحی و اجرای آموزش زیست شناسی تاکید دارد.

کلیدواژه ها:

روان شناسی یادگیری ، آموزش زیست شناسی ، مفاهیم انتزاعی ، نظریه بار شناختی ، یادگیری معنادار