طراحی مدل مشارکتی برای برنامه ریزی درسی با حضور معلمان، دانش آموزان و جامعه محلی

در نظام های آموزشی متمرکز، برنامه درسی غالبا به مثابه یک «بسته تجویزی» از سوی نهادهای بالادستی به مدارس ابلاغ می شود. این رویکرد بالا به پایین (Top-Down)، اگرچه یکپارچگی صوری را حفظ می کند، اما به دلیل نادیده گرفتن تنوع بافت های محلی، نیازهای واقعی دانش آموزان و خرد عملی معلمان، در اجرا با چالش «برنامه درسی عقیم» مواجه می گردد. مقاله حاضر با نقد پارادایم های سنتی و تکنوکراتیک، به تبیین ضرورت و چگونگی استقرار یک «مدل مشارکتی» در برنامه ریزی درسی می پردازد. در این مدل، مدرسه نه مجری صرف، بلکه کانون تولید برنامه درسی است و مثلث «معلم-دانش آموز-جامعه محلی» به عنوان معماران اصلی تجربه یادگیری ایفای نقش می کنند. پژوهش حاضر در ۸ بخش مجزا، مبانی فلسفی و نظری مشارکت در برنامه درسی، نقش های جدید کنشگران، مکانیسم های عملیاتی سازی صدای دانش آموزان، استراتژی های درگیرسازی جامعه محلی و چالش های ساختاری تمرکززدایی در نظام آموزشی ایران را بررسی می کند. با استناد به منابع بومی برنامه ریزی درسی، استدلال می شود که مشارکت ذینفعان نه یک امر تشریفاتی، بلکه شرط لازم برای «مشروعیت» و «کارآمدی» برنامه درسی در قرن بیست و یکم است.

کلیدواژه ها:

کلمات کلیدی: برنامه ریزی درسی مشارکتی ، تمرکززدایی آموزشی ، عاملیت معلم ، صدای دانش آموز ، مشارکت جامعه محلی ، برنامه درسی مبتنی بر مدرسه (SBCD) ، عدالت آموزشی.